Piano en soundscapes als verbinders tussen mens en natuur
Biofonisch optreden van Iris Hond en Werner Urban in Oude Ade
Op de mooie, droge en zonnige ochtend van 25 augustus zitten we op klapstoeltjes in de Vrouw Vennepolder te Oude Ade. dat is een proeflabpolder van Land van Ons waar de Universiteit Leiden onderzoek doet naar nieuwe landbouwvormen, endie nu gebruikt wordt als podium. We worden omgeven door gras, rijst en een horizon die wat flats in Leiden en Leiderdorp toont, maar vooral koeien, boerderijen en boomhagen.
Allereerst horen we uit de slim achter ons opgestelde speakers de soundscape van Werner Urban. Een koor van kikkers verstoort de poldergeluiden en is voor Iris het startsein om vanuit haar eerste verkennende noten naar een rustig kabbelend melodisch geïmproviseerd antwoord te gaan op Werners field-recordings.
Ondertussen waait een aangename bries over het terrein en vraag ik mij af welke geluiden bij de opname horen en welke van “echte dieren van nu” zijn.
Iris weet heel slim de sfeer van de opnames op te pakken en met toegankelijke goed getimede volle akkoorden van een passende emotionele onderstroom te voorzien. Het pianostuk ontwikkelt zich naar een filmisch geheel. Iets dat heel passend is bij de geluidsfilm van Werner die het verloop van een dag in deze polder laat horen: na de kikkers hebben de vroege vogels het namelijk overgenomen en belanden we na een vlucht wulpen midden op de dag. Dat is het moment dat Iris een door haar voor de gelegenheid gemaakte compositie inzet. De geluidsopname wordt overweldigd door de pianomuziek die nu zelf een landschap is geworden. Het is groots en meeslepend en bovendien virtuoos gespeeld. Als ik mij inleef in deze polder en die verbind met wat ik hoor, stel ik mij voor dat wat voor ons plat is, voor alles dat in, op of net boven de grond leeft, enorm en dramatisch kan zijn.
Het publiek is duidelijk overvallen door hoe kundig Iris ons weet te betrekken in haar spel. Ik zie veel mensen met gesloten ogen de muziek diep beleven.
Vanuit het middenstuk zet Iris een improvisatie in die heel aangenaam de eerste improvisatie en het middenstuk combineert: het is rustiger dan zojuist maar meer verhalend aangezet dan de opening.
Als de laatste noten zijn weggestorven, zit menig luisteraar nog na te genieten. Dit is geen optreden waarna je meteen opstaat om je weer in iets anders te storten.
Experimentele rijstvelden
Zelf ben ik nog wat in verwarring. Op de een of andere manier had ik een meer experimentele en abstractere uitvoering verwacht: iets waar de soundscapes van Werner Urban ook zeker toe uitnodigen. Maar verwachtingen zijn er om bijgesteld te worden. De toegankelijke melodische en harmonische aanpak van Iris Hond werkt wel heel goed als verbinder tussen mens en natuur.
Voor het optreden vertelde Iris Hond ons dat zij iedere ochtend de ramen open doet en dan, geïnspireerd door wat ze hoort, piano speelt; een jarenlange oefening waar ze bij dit optreden voor publiek dankbaar gebruik van maakt (en waar wij de vruchten van mochten plukken).
Ik kreeg de kans nog even met Werner Urban te spreken. Deze geluidskunstenaar is expert in het maken van field-recordings en werkt zodoende vaak mee aan films. Zijn specialiteit is het maken van natuur-opnames; de reden dat hij gevraagd werd voor dit project.
Werner vertelt hoe hij in juli de een hele dag door de polder heeft geslopen met opname-apparatuur. Daarbij was het vooral de kunst allerlei dieren niet te verschrikken en… om midden in de nacht niet in een slootje of een experimenteel rijstveld te belanden.
