Extase zonder XTC: zo bouwt Ambrosia een nuchtere rave‑movement
Van trial bij een verjaardag naar het Rijksmuseum, Wilde Weide en Wildeburg
Ambrosia is Richie Lee’s antwoord op een clubcultuur die tegelijk te hard en te zweverig is geworden: een rave zonder middelen, maar mét de extase waar de dancegeschiedenis op gebouwd is. Van een takeover in het Rijksmuseum tot aan de kers op de taart deze zomer, een takeover op Wilde Weide en de kas van Wildeburg.
Foto's: Tobias Levels en Marvin)
‘Alsof je een ecstatic rave doet’
,,Ik voelde me een beetje verloren tussen twee werelden,” zegt Richie Lee, oprichter en curator van Ambrosia Ecstatic Rave. Aan de ene kant ziet hij de nieuwe festivalscene rond grote namen en nostalgische 90’s-rave, met alles erop en eraan: telefoons in de lucht, doorhalen tot de ochtend, de typische Job Jobse-achtige euforie. Aan de andere kant ontdekt hij de wereld van ecstatic dance, waar de telefoon al in de tas blijft maar de energie voor hem soms té spiritueel en zwaar wordt.
In zijn dagboek schrijft hij uiteindelijk de zin die alles in gang heeft gezet: wat als ik een “ecstatic rave” organiseer? ,,Wat als we die werelden bij elkaar brengen?” De testversie is geen pitch geworden, maar een verjaardagsfeestje: vrienden krijgen de uitnodiging om nuchter te komen, zonder cadeaus, alleen om dit nieuwe format uit te proberen. ,,Toen bleek dat er toch wel een soort magie in zat,” zegt Richie, nog steeds een beetje verbaasd over hoe snel het allemaal is gegaan.
Die magie wordt tastbaar als na afloop een bezoeker naar hem toe komt, die vertelt dat zij “sinds haar veertiende altijd drank of drugs had gebruikt als ze uitging”. Nu is ze voor het eerst helemaal nuchter op de dansvloer en zonder te verdoven komt alles eruit: ,,Ik kon gewoon huilen wat al wekenlang vastzat.” Voor Richie wordt dat gesprek een soort ankerpunt. ,,Dit is waarvoor ik het doe,” zegt hij. ,,Dat alles mag stromen, en dat mensen zich daarna zoveel lichter voelen.”
Van schoolfeest tot sober rave XL
Richies “DJ-school” begint ver van ademwerk en cacaoceremonies. Op zijn zestiende organiseert hij middelbare schoolfeesten in Delft, op een school die - meer toevallig dan visionair - een knettergoed budget voor licht en geluid heeft. ,,Het waren eigenlijk gewoon clubnachten,” vertelt hij. Daarna schuift hij door naar echte clubs, samen met zijn broer, met concepten in de early 2000’s house- en urbanhoek. Namen als Chuckie, Dyna en een piepjonge Hardwell staan dan nog voor zevenhonderd euro op de flyer; Richie leert draaien door simpelweg naast hen te gaan staan en te kijken.
Die basis: bubbling, R&B, hiphop, early 00’s house, zit nog steeds verweven in de Ambrosia-sound. ,,Heel ritmische, dansbare muziek, vaak met afro- of tribalritmes,” zo vat hij het samen. Ambrosia is voor hem net zo goed een muzikaal experiment als een sociaal project: genres zijn ondergeschikt aan energie. Een set kan beginnen met afro beats, via tribal opschuiven naar techno en dan ineens in iets melodieus of emotioneels duiken. ,,We willen mensen meenemen op een reis,” zegt Richie. ,,Dan maken genres niet meer zo veel uit.”
In het eerste jaar blijft Ambrosia klein. Feestjes met ongeveer honderdvijftig bezoekers voelen vooral als vrienden plus één, plus twee. Maar als tickets structureel binnen een uur uitverkopen, groeit het besef dat de vraag groter is dan het zaaltje. ,,Toen dachten we: moeten we niet een keer een XL-editie proberen?” Het Sieraad wordt geboekt, de capaciteit gaat ineens vier- tot vijfvoudig omhoog. ,,We dachten echt: zitten mensen hier wel op te wachten? Is dit niet té niche?” Het antwoord blijkt een dikke nee: de ochtend voelt als een collectieve aanmoediging. ,,We voelden echt: dit is niet meer alleen óns feestje. Dit is een movement.”
Geen middelen, geen praatjes, geen camera’s
Op papier is Ambrosia een “conscientious substance free rave”. In de praktijk betekent dat: geen drugs, geen alcohol, geen telefoons op de dansvloer, en in principe ook geen praatjes midden in de break. Niet omdat Richie antidrugs is: “substances zie ik meer als een tool”, maar omdat hij wil laten zien dat je op andere manieren in diezelfde trance kunt komen.
Praten vergelijkt hij met iemand die je van je surfboard trekt. ,,Je hebt eindelijk zo’n golf te pakken en dan komt iemand naar je toe: ‘Hoe gaat het op je werk?’ Dan val je er gewoon keihard vanaf.” In een Ambrosia-zaal, waar mensen niet yappen maar zich overgeven aan de beat, kan de muziek volgens hem veel dieper binnenkomen. ,,Doordat telefoons weg zijn en er niet wordt gepraat, kunnen mensen zoveel dieper gaan in de muzikale reis.”
Cacao moment als alternatief voor indrinken
Dat betekent niet dat er een soort ascetische strengheid hangt. Aan het begin van de rave is er vaak een kort moment van zakken: meditatie, een stukje ademwerk of een cacao moment, als nuchter alternatief voor indrinken. ,,Normaal heb je de vrijdagmiddagborrel en ga je een drankje doen om je zorgen te vergeten,” legt Richie uit. ,,Wij doen eigenlijk iets vergelijkbaars, maar dan zodat mensen kunnen ontspannen vóórdat ze de dans ingaan.” Aan het einde is er juist een zachte landing: live muziek, in plaats van knallicht en TL-buizen. ,,Niet dat gevoel van: lichten aan, oprotten. Maar even chillen, en dan pas terug de wereld in.”
De basis van het feest is veiligheid: jezelf kunnen zijn, ongefilterd en zonder masker. ,,We stoppen daar veel tijd en aandacht in,” zegt hij. ,,Dat is het grootste verschil met andere clubnachten.” Ambrosia werkt met een vrijwilligersteam van rond de vijftig mensen dat continu rondloopt, aanspreekbaar is en actief meekijkt naar gedrag. Omdat de bezoekers nuchter zijn, is er volgens Richie ook ruimte om elkaar aan te spreken. “Ze zijn bewust genoeg om te denken: oh, ik kom nu iets te dicht in iemands zone, ik ga weer even eruit.”
Die setting levert momenten op die verder gaan dan alleen “goed feest gehad”. In Utrecht ziet het team een man die zijn nichtje in Zuid-Afrika heeft verloren en niet bij haar begrafenis kon zijn. Wanneer Richie Afrikaanse muziek draait, begint hij zijn verdriet letterlijk te dansen. ,,In plaats van dat je dat wegdrinkt met alcohol, kon hij haar echt rouwen en eren, en het daarna loslaten,” vertelt hij. Het zijn precies dat soort scenes waarin de ‘ecstatic’ uit de naam ineens een heel concrete lading krijgt.
In tribes en techno
Hoewel Richie zich als DJ altijd enigszins aanpast aan context (“soms is het iets meer rave, soms iets meer ecstatic”) - keert hij het liefst terug naar wat hij zelf de Ambrosia-sound noemt. Een mix van ritmische, percussieve tracks, vaak met Afro- of tribalpatronen, die kunnen uitwaaieren richting techno, trance, melodische electronica of wat daar tussenin ligt. Muzikaal leunt hij op een beeld dat ouder is dan de rave: Afrikaanse stammen die urenlang op drums dansen tot ze in een natuurlijke high komen. ,,Later kwam dat terug in het monotone van techno,” zegt hij. “Diezelfde beweging, diezelfde trance, waarin je vergeet wie je bent en één geheel wordt.”
DM van Kultlab in de week dat ze zelf hadden willen Pitchen
Ambrosia kondigt de sound niet van tevoren in detail aan. De focus ligt op het gevoel en de journey, niet op scènespeak of genrelabels. Op festivals als Wilde Weide en Wildeburg, waar Ambrosia deze zomer respectievelijk een paar uur de Koperhond en De Kas overneemt, wordt dat extra zichtbaar. ,,Een festival is meer warrelen en dwarrelen,” zegt Richie. ,,Daarom gaan we tussendoor misschien ook ademhalingsoefeningetjes of speelse dingen doen, zodat mensen even uit die standaard festivalmodus breken.”
Dat juist festivals als Wildeburg en organisaties als Cultlab aankloppen, voelt voor hem als bevestiging. Terwijl Ambrosia nog bezig is met een pitchdeck, komt er in diezelfde week een DM van Kultlab (organisatie achter Wildeburg en Wilde Weide) of het niet tijd is om samen iets te doen. ,,We zaten echt zo: what the fuck, is dit serieus?” lacht Richie. ,,Alsof het universum meeluisterde.”
,,Wij stonden daar gewoon in het Rijksmuseum een rave te organiseren. Dat was echt kortsluiting in mijn hoofd.
Ambrosia presenteert zichzelf nadrukkelijk niet als moreel alternatief voor de bestaande clubcultuur, maar als onderdeel van een breder spectrum. Richie droomt niet van een stad waarin iedereen verplicht nuchter danst, eerder van een nachtleven waarin de keuze vanzelfsprekend is. ,,Ik zou graag zien dat het geïntegreerd wordt,” zegt hij. ,,Dat je op een dag wakker wordt en denkt: vandaag wil ik sober uit in plaats van met middelen, en dat niemand dan vraagt: waarom ben je nuchter?”
Daarom blijft Ambrosia juist soms bewust in contexten bestaan waar middelen wél aanwezig zijn: Koningsdag, het Rijksmuseum tijdens Museumnacht, festivals als Wildeburg. In het Rijksmuseum heeft de crew binnen twee weken voor Museumnacht een last minute spot aangeboden gekregen in het atrium. Daar zijn destijds driehonderd vrijkaarten geregeld voor de eigen community, die binnen een uur weg zijn. Die nacht staat er buiten een rij mensen die door het glas naar binnen staan te kijken. ,,Iedereen vroeg zich af wat daar gebeurde,” zegt Richie. ,,Wij stonden daar gewoon in het Rijksmuseum een rave te organiseren. Dat was echt kortsluiting in mijn hoofd.”
Voorlopig blijft Ambrosia groeien, maar wel gecontroleerd. Het vrijwilligerscollectief is inmiddels rond de vijftig mensen groot, de ochtendraves in Het Sieraad trekken een publiek van ongeveer 20 tot 45 jaar, en de XL-edities zijn steevast uitverkocht. Toch blijft Richie zelf vooral in de kern van het project wonen: de dansvloer als plek waar lachen en huilen naast elkaar mogen bestaan. ,,Als je zowel het lachen als het huilen er kan laten zijn, voel je je veel meer een compleet mens. En dan hoef je niets meer te onderdrukken.”