Vrijhaven festival laat zien wat vrijheid kan zijn
Een diverse mix van rebellie, introspectie en feest
Terwijl in Park Transwijk de vrijheid wordt gevierd met Bevrijdingsfestival Utrecht, organiseert De Nijverheid de alternatieve tegenhanger: het Vrijhaven festival. Daar wordt de vrijheid gevierd met een flinke dosis punk, rebellerende workshops en gevulde dansvloeren. Maar daarnaast biedt het programma ook ruimte voor introspectie: wat betekent het eigenlijk om vrij te zijn in 2026?
Langzaam druppelen de eerste bezoekers De Nijverheid binnen op deze frisse lentedag. Voordat het festival echt losbarst, genieten ze van een drankje op het terras, terwijl dj-duo Yssie en Rattekop de eerste plaatjes draaien. Deze vierde editie van Vrijhaven Festival staat in het teken van ‘voor en door Utrecht’: het programma is grotendeels samengesteld met Utrechtse artiesten en in samenwerking met alternatieve en grassroots-collectieven uit de stad. Er staat ons een diverse mix te wachten van onder andere punk, afrobeat en experimentele muziek. Maar naast het volle muziekprogramma zijn er ook nog een hoop andere dingen te beleven: van dragworkshops tot paardenraces met zelfgeknutselde paarden. Ook kun je rondstruinen over een markt in de kas en is er een analoge photobooth van collectief Het Kleinste Kamertje. Kortom: we hoeven ons niet te vervelen. Tijd om op dwaaltocht te gaan over het vrijzinnige terrein van De Nijverheid.
Honey Blonde
Na wat aanmoediging van de presentatoren verzamelen zich voorzichtig de eerste mensen voor het buitenpodium, waar de Utrechtse pink-punkband Honey Blonde gaat beginnen. De band, die net hun gelijknamige EP Honey Blonde heeft uitgebracht, omschrijft zichzelf als no-nonsense meidenpunk met een lief randje.
Nieuwe Utrechtse pink-punkers Honey Blonde rammen én omarmen op debuut-EP
Eerlijke meidenpunk over bindingsangst, katers en het zoeken naar jezelf
Het eerste nummer is even inkomen voor zowel de band als het publiek. Maar algauw is het ongemak verdwenen: de bandleden zijn niet bang om meteen te gaan schreeuwen. De charismatische frontvrouw Valentina pakt het publiek in met haar zelfverzekerde stage presence en herkenbare punkteksten over bindingsangst, irritante mannen en katers. Ook de rest van de bandleden Jade, Semeli en Eva hebben geen last van podiumangst en zoeken regelmatig het contact op met het publiek en elkaar.
Langzaamaan schuifelen er steeds meer nieuwsgierige bezoekers richting het podium om te gaan dansen. Als vrijheidsviering heeft Honey Blonde een verrassing in petto: een cover van het nummer ‘Rebel Girl’ van Bikini Kill, waarvoor ze hun instrumenten onderling verwisselen. “For everyone who likes to rebel!”. Zoals ze zelf ook al toegeven, zijn ze beter in het bespelen van hun eigen instrumenten, maar ze lijken er in ieder geval heel veel plezier in te hebben. Die energie werkt aanstekelijk: bij het nummer ‘Scorpio’ is de menigte vooraan al druk aan het dansen. Valentina duikt zelf ook nog even het publiek in om mee te doen.
Omdat de helft van de band van Cyprus komt, spelen ze tegen het einde een nummer in het Cypriotisch, dat ze voor het eerst live doen. Het geeft een leuke twist aan hun set. Ze sluiten af met het nummer ‘Tits’, waarvan ze zelf zeggen dat het hun hardste nummer is. En dat laatste nummer heeft zeker effect: wie nog twijfelde, is nu sowieso aan het dansen.
SETUP’s ANTIBIGTECHPUNKBAND
Ondertussen is bij de buren van technologie-kritisch platform SETUP een workshop bezig: ‘HOW TO MAKE ANTIBIGTECHPUNK’, waar eerder ook al een artikel in de Volkskrant over verscheen. Met ondersteuning van de Utrechtse punkband Dead Dog Island kunnen bezoekers zelf een punknummer schrijven om hun woede te uiten over Big Tech. Later op de avond kunnen de kersverse bandjes hun nieuwe nummers delen op het podium in de loods. Ervaring met muziek maken is niet nodig; alleen de drang om lawaai te maken is genoeg. In de ruimte bij SETUP wordt druk geschreven aan een nummer over wat Big Tech ons allemaal heeft ontnomen: “Bomen! Water! Ons brein! Vissen! Aandacht!”. Aan inspiratie geen gebrek.
Later is het tijd voor de vijf pasgevormde bandjes om het podium in de loods te betreden. Hoewel sommige workshopdeelnemers voor het eerst een instrument in handen houden, maakt dat voor het resultaat niet uit. Ze schreeuwen de longen uit hun lijf alsof hun leven ervanaf hangt; de emotie rondom Big Tech zit duidelijk hoog. Eén deelnemer, die zijn act introduceert onder de naam ‘Piemelvlek’ (Big Tech Piemelvlek!) doet zelfs een succesvolle stagedive als onderdeel van zijn optreden. Ten slotte laten de leden van Dead Dog Island zelf nog even kort zien hoe het moet. Frontman Daan stuitert energiek over het podium terwijl de synthy punk door de speakers knalt. De sfeer in de loods zit er goed in. Na afloop wordt er nog geproost op de nieuw ontstane bandjes. Of punk maken nou echt helpt tegen de toenemende invloed van Big Tech of niet; het werkt in ieder geval heel bevrijdend.
Culture Shock: Dirge Kuran & Yvonne Melissa
De Turkse multi-instrumentalist Dirge Kuran en de Griekse violiste & componiste Yvonne Melissa zijn samengebracht voor Vrijhaven door Culture Shock, een initiatief door het cross-culturele Utrechtse platform De Voorkamer. Het faciliteert artistieke en sociale ervaringen waarbij muzikanten met verschillende culturele achtergronden voor het eerst samen creëren, een unieke performance voorbereiden en deze op het podium brengen.
Het begin van het optreden voelt als een warme melodische soundscape, dat een welkom intermezzo is tussen alle punk door. De synth en percussie van Kuran vormen een betoverende combinatie met de vioolklanken van Melissa. Het is het soort muziek waar je het liefst bij wilt wegdromen in de zon. Gelukkig breekt die ook langzaam door.
Het mag dan wel Culture Shock heten, maar Melissa vertelt dat zij en Kuran erachter kwamen dat ze eigenlijk heel veel gemeen hebben. Dat komt wellicht ook doordat Griekenland en Turkije niet heel ver van elkaar liggen. Muzikaal liggen ze ook op één lijn en dat is duidelijk merkbaar op het podium: de twee voelen elkaar naadloos aan. Met gebruik van een loopstation wisselen ze meerstemmige harmonieën af met spoken word, sfeervolle synths en sprekende viool. Het is een meeslepend geheel; je vergeet bijna dat er om je heen nog van alles gaande is. Ze sluiten af met energiekere percussie en Griekse zang. Daardoor ontwaak je toch weer uit die droom en bevind je je ineens weer op het terras van De Nijverheid.
The Woman
We keren terug naar de loods voor de Utrechtse band The Woman. De band, die zich moeilijk in één hokje laat plaatsen, omschrijft zichzelf als “punk in houding, open in emotie en radicaal in eerlijkheid”. Daarmee vertellen ze het melodramatische verhaal van de moderne mens.
Bij The Woman moet je niet denken aan punk in de klassieke, schreeuwerige vorm. De muziek van The Woman voelt oprecht, kwetsbaar, dromerig en emotioneel tegelijk. Waar veel van de andere acts op Vrijhaven vooral de vrijheid willen vieren met opzwepende punk, nodigt The Woman juist uit om stil te staan bij degenen die nog niet vrij zijn. De band creëert moeiteloos een rauwe, intieme sfeer waar je onmiddellijk in wordt meegezogen. De innemende vocalen van frontvrouw Sheyda doen een klein beetje denken aan die van een jonge Björk: vol overgave en emotie. Los van wat rumoer buiten is het muisstil in de loods.
Misschien komt het doordat twee van de bandleden ook werken bij De Nijverheid – de band lijkt zich enorm thuis te voelen op het podium. De set zit technisch heel goed in elkaar en het komt over alsof ze al veel grotere podia gewend zijn. Ze zijn ook niet bang om te experimenteren met instrumenten: zo bespeelt de tweede zangeres haar basgitaar met een strijkstok en maakt ze zachte vogelgeluiden als onderdeel van één van de nummers.
Net wanneer je denkt dat het een klein beetje eentonig wordt, voert The Woman het tempo op en creërt een onheilspellende sfeer met repetitieve baslijnen en distorted gitaar. Nu komt het punkrandje tevoorschijn; het soort punk dat het publiek langzaam laat headbangen. Ook schuwen ze de duistere onderwerpen niet. “Dit nummer gaat over femicide; ik wil geen mannen horen praten”, zegt Sheyda. Na afloop van dit optreden is het even bijkomen. En wil je het liefst een arm van een vriend om je heen.
Biki Baya
Als afsluiter van het buitenpodium treedt het dynamische muziekcollectief Biki Baya op. De groep ontstond uit een gedeelde liefde voor Afrikaanse muziekstijlen. Met schilderstape staat de naam van de band op de congas geplakt. De bandleden zijn conservatorium-alumni, en dat is te merken aan de manier waarop ze zelfverzekerd op het podium staan.
Buiten is de zon net onder, maar Biki Baya brengt de zomerse sferen terug op het terras met hun vrolijke afrobeat, highlife en desert blues. De menigte beweegt zich euforisch als één organisme, al springend en dansend op de zonnige ritmes. Het is bijna onmogelijk om stil te blijven staan. De band weet het publiek heel goed te betrekken in hun optreden: door hun herhalende teksten is het makkelijk om mee te zingen. Af en toe worden de groovy ritmes doorbroken door een strakke gitaar-, sax- of drumsolo of een krachtige uithaal van frontman en gitarist Josua, die zelf uit Zuid-Afrika komt. Ze grooven veelal op hetzelfde tempo door, en dat is precies wat het publiek nodig heeft op dat moment. Na alle rebellie en introspectie is dat namelijk ook wat vrijheid kan betekenen: gewoon lekker dansen met je vrienden. Al met al zorgt Biki Baya voor een zinderende afsluiting van het buitenpodium. Het publiek kan er geen genoeg van krijgen: “We want more!”
Gezien: Vrijhaven Festival, dinsdag 5 mei 2026 @ De Nijverheid, Utrecht
