Bevrijdingsdag of bevrijdingsfeest in Utrecht
Utrecht viert de vrijheid op een manier die bij je past
Zoals elke 5 mei was er in Utrecht een feest voor de bevrijding en de vrijheid. Naast het bekende Bevrijdingsfestival in Park Transwijk waren er alternatieve festivals in de stad. Nieuwsgierig naar de reden dat deze festivals ontstaan, gingen we op bezoek. De centrale vraag: hoe wordt de vrijheid gevierd bij deze festivals? Is het onderwerp breed aanwezig op de festivals? Of is het voornamelijk een goed feestje om de zomer in te luiden.
Bevrijdingsfestival Utrecht
Als het festivalterrein om half een open gaat, staat er al een lange wachtrij bij Park Transwijk. Een bonte mix van gezinnetjes, pensionado’s en tienergroepjes staan klaar bij het hek voor een nieuwe editie van het festival. Het Bevrijdingsfestival Utrecht staat bekend om haar brede muziekprogrammering. Zo waren artiesten als de Bankzitters en Flemming afgelopen edities graag geziene acts. Ook dit jaar sloot de programmering perfect aan op het brede publiek van het festival met acts als La Fuente, Russo en Danique.
La Fuente, Russo en Miss Montreal
Een gouden keuze van de dag is de programmering van een van de headliners aan het begin van de middag. Terwijl het veld volstroomt, voornamelijk een zee van enthousiaste kinderen, bestijgt La Fuente het hoofdpodium. Ondanks het grauwe en grijze weer, komt de sfeer er al snel in met een indrukwekkend schouwspel; vuurvlammen en rood/wit/blauw-vuurwerk gaat de lucht in bij de drops van remixes op nummers als Freedom van Pharell Williams en What is Love van Haddaway. La Fuente weet als eerste headliner al voor twee uur het publiek los te krijgen en op commando gaan de handjes ritmisch op en neer. Als Russo vervolgens het podium overneemt, is het veld al om half drie bijna vol. Ook de hitjes van Russo vinden gretig aftrek bij het publiek, dat met volle borst meezingt. Indrukwekkend nog op de stage is Miss Montreal die last-minute in moet vallen voor de zieke bandleden van Chef’Special. Indrukwekkend is het hoe zij in korte tijd, ondanks wat opstartproblemen, direct het publiek meekrijgt om samen ‘de liefde te vieren’. Misschien is het ook de twintigjarige ervaring van de band of de volwassenheid van Sanna Hans: ‘Ik ben godverdomme ook al 41!’ Als om vier uur de hekken van het festivalterrein door drukte dan ook dicht moeten, zit de sfeer er goed in. Langer dan normaal blijven er ook opvallend veel gezinnen op het festivalterrein.
Veel van hen bleken met name voor het kinderprogramma van het festival te zijn gekomen vandaag. De muziek? Die was vooral leuk voor de kinderen, de ouders komen eerder voor het bier en de gezelligheid. De boodschap voor vrijheid leeft wel als er specifiek naar wordt gevraagd: ‘De vrijheid om hier te kunnen zijn, op eigen initiatief én te kunnen doen wat je als mens zelf wil, dat is vrijheid.
Defensie & Amnesty
Zoals gebruikelijk was er dan ook ruimte voor maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor de vrijheid en te tonen wat de verbintenis is tussen het vieren én het strijden voor vrijheid in de wereld.
Zo ook het ministerie van Defensie dat, net als voorgaande jaren, met een kleine klimmuur aanwezig was. Kinderen stonden in de rij voor de klimmuur, terwijl ouders gespannen toekeken. Defensie bevestigde deze bezorgde blikken van ouders maar benadrukte dat het altijd goed gaat. Volgens hen reageerden bezoekers positief op de aanwezigheid van Defensie en gingen ze open het gesprek aan over “wat er beweegt”. Op een dag als Bevrijdingsdag is het belangrijk te laten zien dat defensie er is en klaar staat om onze vrijheid te waarborgen, vertelt een woordvoerder.
Ook Amnesty International was aanwezig om aandacht te vragen voor het misbruiken van sport als politiek instrument. Specifiek was er aandacht voor dit machtsmisbruik en de mensenrechten in het algemeen in de Verenigde Staten van Amerika. Festivalgangers krijgen een oplosbare ‘trampstamp’ en een petitie aangeboden waarmee ze zich uiten tegen ICE en de afbraak van de Amerikaanse rechtsstaat.
Rob Jetten
Tot slot was ook de minister-president Rob Jetten aanwezig die met een grote glimlach meerdere rondjes door het publiek dwarrelde terwijl hij interviews hield en met het publiek op de foto ging. Bij het ontsteken van het bevrijdingsvuur spreekt hij zich nog uit voor de internationale rechtsorde, mensenrechten en het belang om te vieren dat wij in vrijheid kunnen leven. Om het goede voorbeeld te geven waren er zelfs een paar kleine dansmoves te herkennen van de nieuw verkozen premier.
Beton T
Het verschil tussen de twee festivals was direct duidelijk bij binnenkomst. In het kort: de sfeer bij CornerShop bij Beton-T stond vrij haaks op die bij het Bevrijdingsfestival Utrecht. Enerzijds komt dat door het kleine festivalterrein: Beton-T stond vol met kraampjes, terrasjes en een gedeelte waar volop werd geskate. Doordat er verder geen duidelijk programma was en mensen kriskras over het terrein verspreid waren, gaf het feest een erg vrij gevoel. Midden op het terrein was een stage waar in het begin vooral bouncy dub muziek werd gedraaid. Er waren geen aparte acts geboekt maar bezoekers gaven aan dat niet te missen. De muziek past beter bij de wijze waarop zij de vrijheid willen vieren, met muziek om zich bij te kunnen uiten. Zo zorgde een continue dj-set voor een relaxte sfeer in de stralende middagzon.
De vrijheid alternatief vieren
In tegenstelling tot Park Transwijk, waar het een mix van alle leeftijden was, stond het hier vol met expressieve jongeren. Hierdoor voelde het meer een feestje van een bepaalde scene, een eigen bubbel, dan een algemeen bevrijdingsfestival. Bezoekers geven ook aan dat zij gekomen zijn om minder massaal de vrijheid te kunnen vieren. Ook opvallend was dat er niet specifiek was stilgestaan bij Bevrijdingsdag of het vieren van vrijheid. Wel waren de bezoekers bewust bezig met het onderwerp, juist door het alternatieve karakter. Een extra aantrekkingskracht voor sommigen was dat de opbrengsten van het festival naar organisaties gingen die zich wereldwijd inzetten voor mensenrechten en vrijheden. Gelijk een extra motivator om naar de bar te gaan.
Bij de ingang staat ook de stand van Prints for Palestine, een grassroots kunstenaarscollectief dat met geprinte shirts geld inzamelt voor Palestijnen. Net als de Amnesty-stand op het Bevrijdingsfestival Utrecht trekt ook Beton-T daarmee het begrip vrijheid breder dan de Nederlandse context. Een vrijwilliger noemt Bevrijdingsdag ook een logisch moment om aanwezig te zijn. Hun stand verbindt de boodschap van vrijheid aan Palestina, zegt ze.
Op de vraag hoe haar stand zich verhoudt tot het festival waar vooral dancemuziek wordt gedraaid, hoeft ze niet lang na te denken om antwoord te geven. Dancemuziek draait volgens haar juist om vrijheid: niet om een voorgeschreven beweging, maar om dansen zoals je wilt. Tot slot vertelt ze dat ze verwacht dat mensen nog wel meer zullen gaan dansen. De zon is nu nog volop aan het schijnen en de mensen halen pas hun eerste biertjes, vertelt ze. Zodra het donkerder wordt zullen mensen een stuk losser worden en meer gaan dansen. En dat bleek ook te kloppen. Ondanks dat de muziek wat zachter stond, kwamen op de latere uurtjes van de avond de meeste mensen goed los op de technomuziek.
Bevrijding in Utrecht
Verschillende festivals, verschillende muziek en verschillende belevingen. De opkomst van alternatieve festivals op Bevrijdingsdag is een verbreding waar duidelijk behoefte aan is. De eindconclusie is dat het weinig uitmaakt uiteindelijk waar je de vrijheid wil vieren, de bezoekerservaring is ongeveer gelijk. Vrijheid is gedeeltelijk de mensen en de muziek kunnen kiezen waarmee je de vrijheid kan vieren; intiemer op beton of massaler in het groen. Het is belangrijker dat je kan kiezen of je in Park Transwijk staat of bij Beton-T. Centraal op Bevrijdingsdag is dat je zelf kan kiezen waar je naartoe gaat en wat je gaat doen, zonder dat iemand daar iets aan kan doen.
Tot slot: naast Bevrijdingsfestival Utrecht en de Blockparty van Corner Shop bij Beton-T, waren er ook collega’s bij De Nijverheid voor het Vrijhaven Festival. Lees hier hoe daar de vrijheid met een divers en gender-gebalanceerd programma is gevierd. [link naar artikel]
Gezien: Bevrijdingsfestival Utrecht en De Blockparty van Corner Shop, dinsdag 5 mei 2026 @ Park Transwijk en Beton-T
