Vijftien jaar geleden schotelde Rewire al een fijngeslepen programmering voor. Rewire is inmiddels een vaste waarde in het festivallandschap. Niet alleen in het Nederlandse overigens: Rewire trekt publiek vanuit heel Europa naar de Hofstad. Vernieuwende artiesten, bijzondere samenwerkingen en prachtige locaties zorgen ervoor dat het festival, ook in het jaar waarin meerdere festivals worstelen met de kaartverkoop, grotendeels is uitverkocht. Vanavond ervaren we de kracht van die programmering, van lokale tot wereldwijde faam.
Op een van die prachtige locaties opent het Haagse Ensemble Klang vrijdagavond. Het is een bijzondere avond voor het Ensemble, want ze spelen in de Nieuwe Kerk een stuk van de onlangs overleden Éliane Radigue. Radigue schreef dit stuk speciaal voor het Ensemble. ‘OCCAM DELTA XXIII’ wordt uitgevoerd door een deel van het Ensemble: Daan van Koppen (saxofoon), Anton van Houten (trombone) en Joey Marijs (percussie). Saxofoon en trombone zitten tegenover elkaar en zwellen langzaam aan, als nachtelijke golven, waarbij de rond het podium neergezette lampen als sterren dienst kunnen doen. De golven zwellen aan en sterven weer langzaam weg. Het ensemble laat het publiek ademloos achter.
Net voordat ‘U>N>I>T>E>D’ begint, een performance over een grimmige toekomst, schalt een opgewekte toon door de luidsprekers: “Welkom allemaal bij Amare.” Vervolgens stapelen de tegenstellingen zich op. De kale soundtrack van Gabber Modus Operandi versterkt de dystopische beleving, maar weerhoudt de performance van het stempel exceptioneel. Dat komt door het ontbreken van een climax of gelaagdheid. Waar de diepgang in muziek ontbreekt, blinkt de rest uit in detail. De apocalyptisch geklede dansers wisselen robotische stijfheid af met vloeiende menselijke choreografie. De modulaire ledematen (het werk van animatronic bedrijf Creature Technology Co.) lenen zich uitstekend als verlengstuk van het lichaam, het decor en passen perfect in het thema.
Met een wisselend gevoel zoeken we de act Tortoise op, die aan de wieg staat van postrock. De act doet wat het hoort te doen: met weinig woorden ritmische songs met een langzame opbouw de zaal van Amare in slingeren. Oké, bandlid John Herndon benoemt halverwege de set hoeveel hij van Dan Bitney houdt. En van ons. Natuurlijk. Oplettende Rewiregangers merken op dat de legendarische gitarist Jeff Parker ontbreekt, die vanavond door James Elkington wordt vervangen. Zijn gemis is vooral in naam, want de groovende ritmes wisselen vanouds van dwars naar opbouwend. Er is zowel ruimte voor ouder werk, als voor de laatste langspeler Touch. Precies binnen de verwachting.
Fine neemt ons in PAARD mee in een trage, rood verlichte droomwereld als Tortoise nog in Amare bezig is. Fine Glindvad Jensen draait al even mee als zanger in CHINAH en als helft van Coined (met Astrid Sonne). Daarnaast schreef ze ook nog mee aan nummers voor K-popgroep NewJeans. Vanavond zien we dat ze zelf al even fluïde van genre naar genre meandert: van uitgeklede, verhalende country met alleen zang en akoestische gitaar naar gelaagde en ietwat dissonante dreampop. Wat het allemaal aan elkaar verbindt is haar trage, dromerige zang. Op de galerij van een vol PAARD I zwieren hier en daar groepjes fans rond, maar de meesten staan rustig heen en weer te deinen totdat de band ons met het gevoelige ‘Portal’ zachtjes weer uit onze collectieve hypnose leidt.
De Grote Kerk is een bijzondere locatie, die traditioneel wordt voorbehouden aan bijzondere acts: zo vertolkte Xiu Xiu in 2016 de iconische soundtrack van cultserie Twin Peaks. Vanavond voert Moritz von Oswald Silencio op met The Hague Vocal Ensemble. De kerk voelt aan als de enige geschikte locatie voor deze show. Van de manier waarop Von Oswald door de mist met wandelstok het podium opkomt, tot aan de bezwerende armbewegingen van dirigente Angeliki Ploka en het metershoge projectiescherm naast het spreekgestoelte. Het heeft allemaal iets cultisch. Synthetische en menselijke stemmen golven etherisch en dissonant door de hoge ruimte. Het geklap tussen de nummers door haalt de vaart eruit. Dit muziekstuk wil je het liefste onafgebroken ervaren. Zelfs het tijdslot is goed gekozen, zo schijnt de zon door de glas-in-loodramen en zorgt voor extra immersie.
Als we het over rituelen hebben: er vindt er nog één plaats in de concertzaal van Amare. Sam Slater brengt hier zijn solo-album Lunng ten gehore. In het midden van het podium branden mistige koplampen van een auto in de duisternis. Weerspiegelt de muziek een dystopische toekomst of de huidige staat van de wereld? Duister, maximalistisch en keihard. Ondanks de heftige aard, zit er een zekere schoonheid aan, een verlangen om vast te houden aan hoop. Dan, een snelweg met een gloed op de horizon die onherroepelijk dichterbij komt. Staat de horizon in brand of is dit het licht aan het eind van de tunnel? Als de volumeknop nóg een stukje verder open wordt gedraaid, lijkt het antwoord daar: een regen van vonken, een weg door een brandend bos. Midden in de vuurzee kan je het alleen maar over je heen laten komen. En dan is het plotseling voorbij. Oh ja, we leven nog. En weer door.
Niet alles wat goed is komt snel, dat bewijst het Noorse duo Smerz. Tien jaar terug stonden ze al op Eurosonic, daarna was het wat stil. Op hun tweede plaat Big City Life staan uitstekende liedjes en hun mix van dreampop en R&B slaat aan. En dus staan de dames in een uitpuilend PAARD I voor een jong en enthousiast publiek. De band wisselt rustige nummers af met wat meer uptempo nummers en de lichtshow is prachtig. Hoewel de dames in het begin wat afstandelijk ogen, blijkt dit gaandeweg gewoon de bedoeling, en dan noemen we het cool. Dat wordt bevestigd als er na het laatste nummer toch echt gelachen wordt. Afsluiter is natuurlijk ‘You’ve got time and I’ve got money’, waarin het “put your arms around my body” letterlijk wordt genomen door de aanwezige stelletjes, maar “I wanna see you naked” nog maar even niet.
Dat is maar goed ook, want dan kunnen ze zich richting de Lutherse Kerk begeven voor het Londense jazz trio Flur. De kerk is vandaag zo spaarzaam verlicht dat de zwanen die in het interieur zijn aangebracht als symbool voor de naamgever van deze kerk, niet te zien zijn. Vanavond is ook geen sprake van een zwanenzang, want debuutalbum Plunge is pas een half jaar oud. De saxofoon van Isaac Robertson trapt af, waarop harpiste Miriam Adefris subtiel inhaakt en percussionist Dillon Harrison aansluit. Wat volgt is drie kwartier hoogstaande jazz. Waar het album wat lieflijk klinkt, heeft het live meer pit, en tussendoor joelt het publiek. Elders zou deze muziek op dit tijdstip misschien doodvallen, het Rewire publiek omarmt het volledig.
Op het midden van de avond belanden we bij Tracey in een extradimensionale after-afterparty. Al op de gang naar een afgeladen PAARD II is de bas zo hard dat de gesprekken van de wachtenden in flarden van muur naar muur lijken te stuiteren. Enthousiast ontvangen hitjes als ‘Sex Life’ en ‘Sleazy’ worden kundig verweven met obscure loops en verknipte beats. Klinkt alsof iemand het internet door een digitale versnipperaar heeft gegooid en op muziek heeft gezet.
Bij meerdere Rewire-artiesten (shapednoise, by storm en Mandy, Indiana) sprong billy woods al op een track. Vanavond treedt de onvangbare rapper samen met ELUCID op als Armand Hammer. Hier maakt het duo zijn status als dé naam in de underground rap scene waar. Er gaat een laptop aan, beide heren en een verdwaald kind wandelen het podium op. Dat laatste levert gelach en verbazing op. Echter, het woord fratsen kennen beide rappers niet. Want wanneer de eerste beat erin knalt is de kleine alweer in het achterhoofd. De samensmelting van gitzwarte beats en helder razende raps zetten een zware imposante sfeer neer. De muziek spreekt letterlijk voor zich. Met vaart en uiterste precisie worden solo-tracks afgewisseld met die van Armand Hammer. Vandaar dat het minpuntje toch wel de lengte van de set is.
Rook stroomt uit de andere zaal van PAARD, vergezeld door een ronkende bovenlaag van beats en zware dreunen. De absurd glitchy set van Shapednoise is gestart en audiovisuele kunstenaar Sevi Iko schroeft het aantal frames per seconde alvast op. Een misselijkmakende laag aan geluid geeft weinig ruimte om op adem te komen. Van bijkomen is hier geen sprake. Vooral als de twee besluiten de rem niet meer in te trappen. Een paar zwaailichten en stroboscopen als aankleding beuken je vervolgens richting overprikkeling. Terwijl de bassen langzaam een feitelijke aardbeving veroorzaken, is het tijd om polshoogte te nemen bij Amare.
Oneohtrix Point Never is geen onbekende voor Rewire: twee jaar terug stond hij op precies dezelfde locatie: de Concertzaal van Amare. Dat hij terug mag komen heeft ongetwijfeld te maken met zijn goed ontvangen nieuwe plaat Tranquilizer. Nadat het publiek is opgewarmd door de a capella soul van Take 6, wordt het getrakteerd op de hallucinante beelden van beeldkunstenaar Freeka Tet, die de set van “OPN”, met vooral nummers van zijn laatste plaat en R plus Seven, maar ook met deep cut ‘Rush’, aankleedt. Daniel Lopatin, zoals OPN meestal door het leven gaat, bouwt zijn set rustig op: pas na 20 minuten is iets van een beat te horen en veert het publiek op. Dat gebeurt ook als Freeka Tet de camera even op OPN en het publiek richt. Omdat deze momenten zo spaarzaam zijn, zullen de doorgewinterde fans vanavond aan hun trekken zijn gekomen, maar blijft de rest van het publiek wat onbevredigd achter.
Voor Park Jiha had er geen betere locatie kunnen worden gekozen dan de Lutherse Kerk. Deze Koreaanse componiste combineert subtiele, etherische soundscapes met traditionele blaas-en snaarinstrumenten als de piri, saenghwang en yanggeum. Haar spel, gekenmerkt door lange, klaaglijke uithalen, vult de ruimte prachtig. Hele muzikale landschappen trekken aan de verbeelding voorbij in deze compleet verduisterde en mistige kerk, en alleen aan het volume van het applaus kunnen we afleiden dat een behoorlijke hoeveelheid mensen deze ervaring deelt.
“It is way past my bedtime”, deelt Valentine Caulfield van Mandy, Indiana bij opkomst in Concordia. De experimentele noisegroep begint laat, maar zit nog op een wolk van energie door de lovende kritieken die de gloednieuwe plaatURGHheeft gekregen. Een bijzonder tweede wapenfeit dat vanavond de boventoon voert. Vooral de maatschappijkritische nummers worden met luid applaus ontvangen, zoals 'ist halt so' over de verschrikkingen in Gaza. Zowel de energie op het podium als de kleurrijke ritmes werken aanstekelijk. Het feit dat Valentine de teksten in vlot Frans schreeuwt en brult maakt het alleen nog maar beter. En dan betrapt uw recensent zich erop dat er een vuist in de lucht gaat.
Weer terug in de Lutherse kerk zijn we getuige van een absoluut hoogtepunt van de avond. Componist/producer Raül Refree(die we onder andere kennen van het debuutalbum van Rosalía) en zanger Niño de Elche tonen hun mix van flamenco en elektronische avant-garde, een première in Nederland. En wat voor één: van de subtielste synth lijntjes en gefluisterde zang naar uithalen die toeschouwers hoorbaar naar adem doet happen. Alles is raak. De Elche, in diepe focus op een krukje met handen gevouwen en ogen gesloten, toont een onvoorstelbare vocale reikwijdte. Refree slaagt erin zijn gevoeligheid één op één te matchen met zowel een verbluffend mooi gitaarspel als ingetogen soundscapes. Dit zijn twee muzikanten die volledig op elkaar afgestemd zijn, en die balans op overdonderende wijze weten over te brengen. De staande ovatie houdt minutenlang aan.
Terwijl Kode9, oprichter van het gevierde Hyperdub label, samen met Deena Abdelwahed de nacht afmaakt met de laatste platen, blazen wij de tweede kaars uit van deze vijftienjarige Rewire-editie.
