Lodewijk van Dijk over vijf jaar PAARDENRAVE op Blijdorp Festival
‘Het ziet eruit als een rotzooitje, maar het is georganiseerde chaos’
Vijf jaar geleden begon PAARDENRAVE als een absurd idee van Lodewijk van Dijk tijdens corona, inmiddels is het uitgegroeid tot een vaste waarde op Blijdorp Festival. Met een steeds grotere crew bouwt hij aan een parallelle wereld vol high-energy muziek, performers, wortels, stro en georganiseerde chaos. We spreken Lodewijk over de groei van het club- en performanceconcept, de kracht van zijn crew en de missie om queercultuur naar een breder publiek brengen.
De telefoon van Lodewijk van Dijk staat roodgloeiend. Niet zo gek: om ons heen komt Blijdorp Festival op gang en op de PAARDENRAVE-stage is het alle hens aan dek. Terwijl Lodewijk de tijd neemt om te vertellen, lopen crewleden af en aan, verschijnt zijn moeder en duikt mede-eigenaar en hoofd productie van Blijdorp Festival Eelco Straathof plots achter een struik op. Achter de schermen liggen ruim dertig kilo wortels klaar, twintig performers maken zich op en de rodeostier wacht op zijn eerste slachtoffers.
Het is inmiddels de vijfde keer dat PAARDENRAVE op Blijdorp Festival staat. ‘In 2020, toen corona begon, zat ik in mijn eentje thuis en vond ik een Instagramfilter waarin je hoofd in een paard veranderde. Daar ging ik filmpjes mee maken die ik de PAARDENRAVE noemde. En van daaruit is dus eigenlijk dat concept ontstaan,’ vertelt Lodewijk.
Een Blijdorp-traditie
In vijf jaar groeit het concept van een geheime stage waar bezoekers door een dixie naar binnen moesten tot de op één na grootste stage van het festival. De allereerste versie van PAARDENRAVE pitchte Lodewijk met wat hij zelf een ‘slechte Paint-PowerPointpresentatie’ noemt aan Eelco. Die ziet er meteen iets in, maar stuurt hem voor de creatieve kant door naar programmeur en mede-eigenaar Frankie Dros. Vijf edities later werken ze nog altijd nauw samen. Ondanks de nodige compromissen staat de gezamenlijke ambitie voorop. ‘PAARDENRAVE is geboren op Blijdorp Festival. Omdat we al zo lang samenwerken, snappen we elkaar gewoon.’ Met Frankie bespreekt Lodewijk de programmering, terwijl hij met de organisatie het stageontwerp uitwerkt. Met mede-eigenaar Dennis Eebli buigt hij zich daarnaast over het thema van de stage en de bijbehorende acts en performers.
Lodewijk ziet de organisatie van Blijdorp zelfs een beetje als zijn mentoren. ‘Ze geven ons elk jaar opnieuw de kans om onszelf opnieuw uit te vinden en nog groter te gaan.’ Daarbij is fouten maken volgens hem minstens zo belangrijk als succes. Zo bouwt hij tijdens de vorige editie nog een catwalk het publiek in, met het rodeopaard pontificaal in het midden. Een fantastisch idee, totdat de stage halverwege de dag zo vol staat dat Eelco ingrijpt: ‘Lo, het rodeopaard moet weg. Je headliners moeten nog beginnen, het is nu al te vol.’ Dit jaar staat het paard daarom veilig in een hoek en loopt de catwalk langs de zijkant. Met de grotere stage komt ook de uitdaging om te behouden wat ooit achter die dixie begon. ‘Ik hoop dat het ondanks dat we groter worden nog steeds echt PAARDENRAVE blijft, dat er nog steeds echt gedanst wordt en dat we intiem kunnen blijven.’
Wanneer het festival eindigt, zit PAARDENRAVE er bovendien nog niet op. In Club Export gaat het verder met een officiële afterparty, waar Partiboi69 en Juicy Romance na hun optreden op het festival nog een set draaien. ‘Sommige mensen zijn moe en gaan naar bed. Andere mensen gaan gezellig kletsen in de woonkamer met vrienden. En andere mensen willen gewoon nog door. Ik vind het belangrijk om dat een beetje te kunnen faciliteren.’ Het clubconcept laat zich inmiddels dan ook niet meer vangen in één stage of locatie. Maar wat maakt een feest dan wél tot een PAARDENRAVE?
Georganiseerde chaos
Voor Lodewijk komt in PAARDENRAVE zo’n beetje alles samen wat hij leuk vindt. Hij heeft een achtergrond in theater en dans, performen, hosten, draaien en feesten organiseren. Bij de eerste edities valt alles voor hem op zijn plek. ‘Dit is het concept waarin ik echt al mijn creatieve eieren kwijt kan.’
‘Het is echt een combinatie van concept en muziek. De muziek is altijd vrij high-energy: trance, techno, hardhouse, allemaal verschillende stijlen. Maar het is nooit duister. Het kan superhard gaan, maar het is fun en gezellig.’ Daaromheen bouwt Lodewijk een wereld van performers, hooibalen, wortels en natuurlijk de rodeostier. Samen moeten ze een totaalbeleving vormen die bezoekers uitnodigt om even in een andere wereld te stappen. Of, zoals hij het zelf omschrijft: een uitnodiging om je ‘gewoon als een idioot te gedragen’.
Hoe absurd het soms ook oogt, over ieder onderdeel wordt serieus nagedacht. Lodewijk boekt professionele performers en goede dj’s, maar geeft ze de ruimte om het absurde op te zoeken. Een danser mag zich als een idioot gedragen en een dj mag tussen technisch sterke sets door gerust een ‘domme edit of paardenmuziek’ draaien. Ook de aankleding is bewust houtje-touwtje met zichtbare spanbanden, oranje zeilen en gaasdoeken. ‘Het ziet eruit als een rotzooitje, maar het is georganiseerde chaos.’ Juist doordat niet alles perfect en strak is, wordt het volgens hem makkelijker om in die chaos mee te gaan.
Hoe die georganiseerde chaos er deze editie uit gaat zien, weet Lodewijk aan het begin van de dag zelf al aardig nauwkeurig te voorspellen. Bezoekers komen volgens hem nog wat bescheiden binnen en staan voor ze het weten bezweet met een wortel in hun hand, nadat ze op de rodeostier zijn geklommen en hun vrienden zijn kwijtgeraakt. ‘En voor je het weet sta je weer buiten en denk je: “what the fuck heb ik nou weer meegemaakt?”’ Zelf heeft hij voor zijn set een iets concreter doel voor ogen: ‘Ik heb zin om mijn moeder een wortel te geven terwijl ik plaatjes pomp.’
Veel tijd heeft het publiek op Blijdorp niet nodig om daar te komen. De rodeostier wordt vanaf het begin gevonden en bij SAIDAH staat het al goed vol. Mascottes bellen met wortels, bij Lodewijks eigen set als KAHORSA (b2b COLD ASS ICE) worden de heupen losgegooid en tussen de harde drops duikt ‘My Humps’ op. Partyboi69 sluit de dag strak in pak af. Ook hij ontkomt niet aan de chaos en waagt zich uiteindelijk aan de paal.
Queerness tussen de hooibalen
Achter de clownerij zit ook een duidelijke visie op wie binnen die chaos de ruimte krijgt. PAARDENRAVE is volgens Lodewijk door de jaren heen steeds meer een queer initiatief geworden. De organisatie is queer, net als veel van de performers, en in zijn programmering kiest hij bewust voor veel vrouwen, mensen van kleur en queer artiesten. Het publiek is ondertussen een stuk gemengder: van queer festivalgangers tot een meer doorsnee uitgaanspubliek. Juist die combinatie vindt hij interessant.
‘Wat ik heel erg leuk vind, is dat ik soms zie dat er, zeker op grotere festivals, een massa mensen ineens aan het juichen is voor een van onze paaldansers of performers. En dat is dan een vrouw van kleur, een sekswerker of een transpersoon. En die worden aangemoedigd door een gigantische crowd die misschien in het normale leven neerkijkt op die mensen of misschien niet zo open-minded is. En dan zijn ze ineens, zonder dat ze het doorhebben, keihard voor iets queers aan het juichen. Dat vind ik er zelf heel fijn aan.’
Het clubconcept wordt daarmee voor hem een manier om queercultuur richting de mainstream te brengen, zonder dat die haar eigenheid verliest. Niet door bezoekers eerst uit te leggen waar alles voor staat, maar door ze die wereld in te trekken. ‘Ik heb soms het gevoel dat we ons clubconcept bij mensen een beetje aan het inmasseren zijn en dat ze dan langzaam gaan zien wat de wonderlijke wereld van PAARDENRAVE is en waar we voor staan.’
Die wereld ziet Lodewijk het liefst ook steeds vaker buiten het nachtleven opduiken. Theaters, musea en andere onverwachte plekken mogen wat hem betreft allemaal aan de beurt komen. ‘Ja, zet ons maar in het Rijksmuseum. Ik zou het zo vet vinden om de queercultuur en waar we met PAARDENRAVE voor staan zo in de spotlight te zetten.’ Het ideale scenario ziet hij al voor zich: ‘Dan gaan Hans en Thea met hun dochter, hun boterham met kaas en hun banaan naar het museum en komen ze ineens op PAARDENRAVE: “Oh nee Hans, wat is dat?”’
PAARDENRAVE als gesamtkunstwerk
Hoewel Lodewijk PAARDENRAVE oprichtte en nog altijd de creatieve koers bepaalt, benadrukt hij meerdere keren hoe belangrijk de mensen om hem heen zijn. ‘PAARDENRAVE is van mij en ik ben de eigenaar, whatever that means. Maar uiteindelijk ben ik alleen maar hier gekomen doordat ik enorm veel steun heb gehad van mijn vrienden.’ Hij noemt het dan ook een soort gesamtkunstwerk: een groep mensen die samen aan een wereld bouwt waarin niets te gek lijkt.
Toch hield Lodewijk de touwtjes lange tijd stevig in eigen handen. ‘PAARDENRAVE is voor mij echt mijn baby. En het is lastig om dat los te laten.’ Inmiddels staat er een steeds grotere crew om hem heen, waarin vertrouwen en plezier vooropstaan. Milou Zoer, die tijdens het interview met cowboyhoed langsloopt, groeide uit tot zijn rechterhand. Ze leidt de productie, helpt met marketing en spart met hem over zijn ideeën.
Zijn ‘als je iets goed wil doen, doe het dan zelf’-mentaliteit laat hij hiermee los. ‘Je probeert heel erg te leren: je kan het ook met mensen doen. En mensen kunnen meegroeien in je concept.’ Waar tijdens zijn eerste jaar niemand tegen hem kon praten voordat hij zelf had gedraaid, kan hij nu steeds meer overlaten. ‘Mijn eerste jaar was ik zo zenuwachtig. Nu ben ik wel wat stabieler.’
Professionalisering en groei(pijn)
Dat loslaten wordt steeds noodzakelijker nu ze in rap tempo groeien. Deze zomer alleen al organiseert de crew zes edities in vijf weken, verspreid over Rotterdam, Amsterdam en Utrecht. Op Blijdorp staat ondertussen de grootste PAARDENRAVE-stage tot nu toe, met twintig performers, ruim dertig kilo wortels, een rodeostier en Partyboi69 als afsluiter. ‘Dan denk ik ineens: wow, het is echt crazy dat we nu al zo ver zijn.’
Ook buiten het festival duikt PAARDENRAVE op steeds grotere en onverwachtere plekken op. Tijdens oud en nieuw werden bij 160K voor het eerst bijna 1.200 kaarten op eigen kracht verkocht, twee weken later volgden er 1.350 voor Friday Night Live in de Kunsthal. Een ander hoogtepunt was het Nieuwe Luxor, waar ze voor zo’n 1.300 bezoekers de eerste clubnacht in de geschiedenis van het theater organiseerde. ‘Dat is voor mij als Rotterdammer, die als kind al naar Tarzan in Luxor ging, heel bijzonder.’ Inmiddels staat dit najaar ook de eerste PAARDENRAVE tijdens ADE op de planning.
Achter de schermen houdt de organisatie die groei niet vanzelf bij. ‘We zijn geen klein, beginnend collectief meer. We zweven ergens in het midden, maar hoe kan je ervoor zorgen dat je echt groter gaat worden?’ Lodewijk zou het liefst werken met een vaste hoofdproductie, hoofdmarketing en twee stagiaires, maar loopt daarbij tegen hetzelfde probleem aan als veel organisatoren in het nachtleven: geld. Mensen kunnen niet eindeloos vriendendiensten blijven doen of voor een lager tarief werken omdat ze in het concept geloven.
Tot nu toe bouwde hij PAARDENRAVE zonder structurele subsidie op, maar volgens Lodewijk zou deze steun de stap naar verdere professionalisering mogelijk maken. ‘Je bent altijd heel erg aan het hosselen en regelen en manieren aan het zoeken om dingen te laten lukken, met soms minder middelen dan je wil.’ De vraag is daarmee niet langer alleen hoe groot PAARDENRAVE kan worden, maar hoe de organisatie achter al die hooibalen, performers en wortels duurzaam mee kan groeien.
The sky is the limit
Of er iets te gek is voor PAARDENRAVE? Voorlopig lijkt die grens nog niet bereikt. In het tweede jaar lag er al een performer in een bad vol slijm My Little Ponies te ‘baren’, die vervolgens het publiek in werden gegooid. ‘Dan denk ik: kan er iets te gek zijn?’ Een paar grenzen kan hij toch bedenken. ‘Ik denk niet dat we live mensen op stage gaan hebben die seks hebben. Maar iemand die een wortel inbrengt en die het publiek inschiet… Dat zou me niet verbazen als dat ooit nog gebeurt.’
Voor de toekomst zoekt Lodewijk het vooral in steeds grotere en onverwachtere plekken. Het Depot, Now&Wow, de Maassilo, een manege, een eigen festival: er lijkt weinig uitgesloten. ‘Bij jou thuis, weet je, alles kan. The sky is the limit. Ik wil alleen maar groter, vettere dingen doen.’ Tegelijkertijd wil hij de kleinere edities niet achter zich laten. Juist de afwisseling vindt hij belangrijk: PAARDENRAVE wil blijven samenwerken met kleinere clubs en locaties.
Die ambitie gaat voor hem dan ook niet alleen over grotere stages of meer bezoekers. Hoe groter het wordt, hoe meer mensen zich volgens hem ook in die wereld kunnen herkennen. ‘Als ik als kleine homo Lodewijk op tv een gekke cowboy zag op een soort PAARDENRAVE, denk ik dat het me ook goed deed. Dat ik ook dacht: “oh, dit is echt een soort empowerment.”’
Nu, vijf jaar en een Instagramfilter verder, is Lodewijk die gekke, empowerende cowboy inmiddels zelf geworden.
