Hybride kunstvormen informeren Onna Limb
Hoe beeld en geluid samenwerken bij Koster & Knoef - Mechanical Shaman
Jochem Knoef maakt muziek als Onna Limb en werkt interdisciplinair samen met kunstenaar Sigrid Koster. In hun projecten maken ze optredens waarbij muziek en beeld samenwerken tot het geheel van een ervaring die ze delen met het publiek. Hun project Koster & Knoef - Mechanical Shaman was o.a. al te zien tijdens Noorderzon in Simplon.
Niemand maakt ooit muziek zonder zelf muziek gehoord te hebben
Als je aan Jochem vraagt wat zijn artiestennaam Onna Limb precies is, dan is het antwoord niet zo simpel. Producer, drummer, muzikant, maker. Maker is een typisch containerbegrip wat hem betreft. Volgens hem kan je zijn kunde het beste omschrijven als 'muzikant/producer die graag interdisciplinair samenwerkt'.
Jochem heeft een muzikale opleiding gedaan aan de Academie voor Popcultuur, waarbij hij in eigen woorden ‘begon als drummer en weg ging als artiest’. Hij ziet dit nog specifieker wanneer hij vertelt dat je eigenlijk begint als muziekliefhebber en uiteindelijk muzikant wordt: 'Niemand maakt ooit muziek zonder zelf muziek gehoord te hebben; door muziek aan te zetten leidt je jezelf als het ware op als luisteraar en daarna pas als artiest'. Hij was bekend met één discipline en heeft zichzelf het concept van eigen werk maken op verschillende manieren eigen gemaakt. Jochem kocht op een gegeven moment een synthesizer om te begrijpen wat geluid kan doen. Door dit proces te blijven ontwikkelen kent hij inmiddels veel kunstvormen.
Frustratie
Die connectie gaat vaak gepaard met muziek waarin frustratie verwerkt zit. Frictie is voor Onna Limb een soort startpunt van zijn creativiteit. Jochem kan dit in het muzikale proces loslaten omdat het spelen een fijne bezigheid is, maar het overkoepelende thema in zijn werk schuurt wel. Hij omschrijft dit als een soort 'tweedehands onrust'.
Dit kan gaan over thema’s uit het eigen leven of dagelijkse frustratie waar veel mensen tegenaan lopen. In die zin is het dus niet zijn eigen onrust per definitie, maar een soort hergebruikte onrust van overkoepelende levensthema’s als socialmediagebruik en afstand voelen tot mensen om je heen. De negatieve lading of frustratie van die thema’s omzetten in nummers die mooi klinken, geeft hem een gevoel van ruimte. Al werkt dit vniet voor alle onderwerpen. Zo is het moeilijk om bijvoorbeeld liefdesliedjes te maken: “Want dat is al mooi, dus daar hoef ik daar niet nog iets moois van te maken.”
Meestal begint hij met ritmes en tonen verzamelen: "Op een gegeven moment moet je gaan identificeren wat iets kan zijn; dan neig ik wel naar een groter thema, bijvoorbeeld van iemand die nog aan het dolen is terwijl die het gevoel heeft dat degene vijf jaar geleden al keuzes had moeten maken."
Muziek kan het gevoel in geluid uitdrukken van iemand die wegrent van diens problemen, of het gevoel dat je de controle kwijt bent en machteloos bent. Levensvragen als ‘doen we dit allemaal voor onszelf?’, ‘zijn we in de maatschappij nog als community aan het bewegen?’, en ‘wat als dit het is?’ verwerkt hij in zijn nummers.
Abstract
Hoe hij aan die overkoepelende thema’s komt? "Als artiest heb je antennes aanstaan. Je wacht soms op een signaal dat binnenkomt en dan is het aan jezelf om te voelen dat er muziek over gemaakt kan worden." Volgens Jochem stop je als artiest hier altijd je eigen belevingswereld een beetje in, die je verwerkt in onderwerpen die je op feestjes hoort of in het dagelijkse leven ziet gebeuren. Muziek heeft hierin voor hem geen specifieke vorm of grenzen.
"Onze fantasie en creativiteit zijn zo ontworpen dat we alles kunnen maken", legt hij uit. Het hoeft dan ook niet altijd te draaien om iets wat hij zelf heeft meegemaakt. Muziek heeft voor hem veel lagen en hoeft niet uitgelegd te worden. Ook wanneer hij luistert naar muziek dan maakt de intentie van de maker minder uit, als het gelaagd is kan het inspireren.
Toch wil hij niet volledig abstraheren van betekenis: "Ik vind niet dat ik een soort vage bulk van abstracte meuk moet maken; het moet wel bewust gebeuren." In zijn eerste nummer van 2026 is de tekst bijvoorbeeld best goed te volgen qua verstaanbaarheid, waardoor er wel een soort rode draad ontstaat. In het verleden was dit bij zijn muziek niet altijd zo; dit is organisch gegroeid.
Nieuwe Muziek
In januari en april van dit jaar heeft hij al nummers uitgebracht. Het derde nummer van dit jaar, Secret Door II, is sinds 24 augustus uit. Later dit jaar volgt nog een vierde nummer. De nummers worden uitgebracht op een moment dat het relevant voelt om te delen: "Ik heb nu een nummer waarvan ik denk: die wil ik nog voordat de zomer eindigt in de wereld hebben geslingerd omdat ik het heel erg vind passen bij dit moment van het jaar. En het andere nummer dat ik nog wil uitbrengen. Dat hoort eigenlijk al bij herfst/winter. Gewoon qua gevoel bij het nummer."
Jochem is zijn muziek een soort interdisciplinair project waarbij een album niet op een bepaald moment af is, maar de nummers apart uitgebracht kunnen worden.
Vroeger speelde hij met een band. Wie weet komt dit ooit weer, maar zijn muziek heeft geen vaste vorm waarbij dit nodig is. Voor nu werkt de vorm waarin hij de enige uitvoerder is, gecombineerd met een visuele performance tijdens optredens. Het optreden is geen doel op zich. Wel wil hij wanneer muziek af is een connectie maken met mensen.
Secret Door gaat over een soort magische interventie die je nodig hebt om de liefde te kunnen ervaren of te kunnen geven. Het heeft met hoop en hopeloosheid te maken. Daarnaast beeldt het ook goed het thema uit voor Koster & Knoef - Mechanical Shaman, het project met Sigrid.
Ik vind het mooi om letterlijk omgeven te worden door haar visuele wereld
Noorderzon
Dat project speelden ze samen tijdens een residentie in Simplon op donderdag 27 augustus. In de voorstelling komen verschillende kunstdisciplines samen. Een combinatie van visueel werk, elektronische muziek, een percussiegroep en een koor. Waarbij het geheel een vorm van folklore en modern ritueel aanneemt waarbij verbinding centraal staat.
Ruimte voor traditionele ervaringen gecombineerd met het mechanische van synthesizers en elektronische muziek. Hiermee hoopt hij door middel van ritmes een soort communegevoel te creëren. "Het isspiritueel samenkomen."
Daarnaast is een belangrijke functie van muziek niet alleen dat het mooi is maar ook dat je de negativiteit die je kan voelen over de wereld om kan zetten tot iets moois. Een soort van negativiteit waar je volgens Jochem geen vat op hebt. Door dit af te wisselen met trommels wil hij een contrast neerzetten. De percussie kan voor hem een soort natuurgeluk symboliseren. Zo hopen ze met hun voorstelling een ervaring te creëren voor het publiek met diverse disciplines, waarbij het te lang stilzitten achter schermen en de impact van technologie afgewisseld worden met de rust die je krijgt van de natuur.
Beeld & Geluid
Niet alleen de combinatie tussen traditionele ritmes en moderne muziektechnieken, maar ook een samenwerking tussen beeld en geluid is waardevol. Samen met Sigrid doet hij dit tijdens de Noorderzon-residentie, maar ook onder de working titel Koster en Knoef. Sigrid is kunstenaar en projecteert beelden tijdens de hele residentie van Mechanical Shaman op een installatie van draaggordijnen en LED schermen. Die combinatie zet de makers in een nieuwe rol: “Het vraagt iets meer van je om na te denken over de aandacht van het publiek wanneer je achter een decor gaat staan waar je mij nauwelijks ziet.”
Het bij elkaar brengen van twee disciplines zorgt ervoor dat ze de hele tijd onderzoeken hoe ze de aandachtspanne van het publiek het beste kunnen vasthouden. Door achter een doek te staan breekt de genormaliseerde manier van optreden. Dit voelt voor Jochem gelijkwaardiger: "Ik vind het mooi om letterlijk omgeven te worden door haar visuele wereld, niet volledig meekrijgen wat er achter het doek gebeurd is iets spannends."
Samenwerken
Toen de combinatie van beeld en geluid net gevormd was, kwamen Jochem en Sigrid erachter dat je opofferingen moet maken. In eerste instantie was het plan om mensen rond te laten lopen door de ruimte. Alleen liep men door de visuals heen, waardoor de performance onderbroken werd door schaduwen. "Op zo’n moment moet je afscheid nemen van je ideeën."
Twee mensen zien altijd meer dan één
Jochem heeft het over het wieltje van vorm, functie en inhoud. Volgens hem horen die drie dingen elkaar te informeren, waarbij je iets doet omdat je iets wilt zeggen en de vorm daar dan dienstbaar aan is. Hij noemt een voorbeeld: wanneer je mensen heel graag bij elkaar wilt brengen, dan moeten ze niet allemaal individueel naar iets kijken. Op deze manier ontwikkelen hij en Sigrid hun project continu samen. Elke keer gaan ze in gesprek en op zoek naar de vorm die werkt tijdens optredens.
Het is niet zo dat de muziek daarin leidend is; de muzikant en de kunstenaar vullen elkaar aan. Sigrid heeft allerlei losse beelden, dat kan zijn van het dennenbos in de nacht of van iemand die rondjes draait, een 3D scan van een naakt persoon, van alles. En nog veel meer. Bij het eerste project dat ze samen deden, zocht Sigrid naar geluid bij haar beelden. Inmiddels is dat niet de enige manier. Ze werken vaak samen om te puzzelen welke combinatie van beeld en geluid werkt. Soms informeert het beeld het geluid en soms andersom.
Ontwikkeling
Twee jaar terug zijn ze gewoon beelden op een gebouw gaan beamen in de winter in Berlijn. Daarna gingen ze op zoek naar manieren om dit in een performance te delen. In 2026 hebben ze de huidige installatie ontwikkeld. Tijdens de museumnacht gaan ze een installatie neerzetten die continu aan blijft staan, dus niet live. Voor zo’n specifiek project wordt de set waarschijnlijk ook weer aangepast. Dit aanpassen vinden de kunstenaars allebei leuk. Jochem ziet het als een paar parameters waar je aan blijft draaien: "Ik vind het wel een goed gevoel geven dat je dat de hele tijd zo opnieuw kan orkestreren."
Soms zijn ze als maker heel eensgezind en soms zorgen de meningsverschillen voor stevig overleg. Het contrast tussen de werken kan elkaar goed versterken, bijvoorbeeld wanneer beelden soms nog vloeiender en minder donker zijn, maar de muziek al een heel ander gevoel van duisternis meegeeft. Het samenwerken gaat ze eigenlijk altijd goed af. Jochem kijkt er positief naar: "Twee mensen zien altijd meer dan één." Dit kan elkaar volgens hem alleen maar versterken. Dit beïnvloedt ook zijn eigen werk. In de gedeelde projecten maken ze het werk echt samen en gaan ze het proces aan.
In zijn eigen muzikale nummers zie je die invloeden ook terug. De nummers worden bijgeschaafd door beelden die erbij passen of door de ervaring die ze samen delen. Onna Limb blijft echter wel als losse muzikant muziek maken. Wanneer het op platformen als Tidal en Spotify terechtkomt, is dit anders dan een project dat ze live uitvoeren. We kunnen het komende jaar dus nog steeds losse muziek verwachten van Onna Limb.