EKKO wil klein groot worden
Directeur Marlies Timmermans over veertig jaar worden als poppodium
Fervente Utrechtse concertgangers zal het niet zijn ontgaan: poppodium EKKO viert dit jaar haar veertigste verjaardag. ‘EKKO, al 40 jaar niet groot geworden’ luidt de marketingcampagne trots maar bescheiden. Het intieme pop- annex clubpodium aan de Bemuurde Weerd viert haar verjaardag met een doorlopende jubileumprogrammering, waarbij oudgedienden en artiesten voor wie EKKO veel heeft betekend het poppodium opnieuw aandoen. In februari werd de programmering nog afgetrapt met homegrown Kensington. Maar zo veel kaarsjes kunnen uitblazen in een tijd waarin de sector het financieel zwaar heeft is geen vanzelfsprekendheid. Daarom blikten wij met directeur Marlies Timmermans terug op de afgelopen jaren en keken we vooruit, want wie alle kaarsjes in een keer uitblaast, mag een wens doen voor de toekomst.
Boel op orde
Timmermans viert dit jaar naast vier decennia EKKO ook haar eigen 15-jarige jubileum als directeur. In al die jaren heeft ze EKKO door veel verschillende fases zien gaan. Toen ze binnenkwam in 2011, verkeerde EKKO in financieel zwaar weer. EKKO moest de financiën op orde krijgen en er moest van de gemeente een saneringsplan komen, wat vroeg om snel meer inzicht in welke euro’s erin- en uitgingen. Timmermans legde na haar komst de focus op inzicht krijgen; met betere managementinformatie lukte het om binnen EKKO inzichtelijk te maken waar kansen lagen om vaker te experimenteren. Experimenteren is namelijk een belangrijk onderdeel van de rol die EKKO vertegenwoordigt binnen de stad, vindt Timmermans. Het ondersteunt EKKO in het behouden van een duidelijk profiel en biedt mogelijkheden voor talentontwikkeling, wat geen vanzelfsprekendheid is in een sector waar veel druk staat op financiële marges.
De nacht
In de periode die volgde is sterk ingezet op de doorontwikkeling van EKKO’s nachtprogrammering. De vernieuwing die EKKO aan de concertkant deed, zagen bezoekers namelijk nog niet terug wanneer ze na een concert zin hadden in een druistige clubnacht en wilden blijven hangen. Daar zag Timmermans ruimte: “In lijn met wat wij pretenderen te zijn, moesten we ook de nachten progressiever gaan insteken”, met de winstwaarschuwing dat dat voor een toegankelijk poppodium als EKKO niet zo eenvoudig te realiseren is als voor dedicated clubs zoals WAS of De School. Want: de nacht vraagt om een specifieke benadering, een competentie waar EKKO op dat moment nog in moest groeien. Daarom werd Matthijs Mom (die we nu onder andere kennen als eigenaar van NAR) benaderd. “Dat is een enorme opschudding geweest”, zegt Timmermans. Met een nieuwe nachtprogrammering lukte het om meer en jonger publiek aan te trekken en wist EKKO zich naast concertpodium ook duidelijker te profileren als volwaardige club met een stevigere elektronische line-up.
Reageren
Vanaf 2018 volgde een pittige periode. “Toen ging er heel veel schuiven in de stad”, vertelt Timmermans. Een fase waarin EKKO veel moest reageren op externe factoren met directe impact op het podium. De nasleep van de invoering van het leenstelsel bracht minder jongeren naar Utrecht en er kwam meer gratis aanbod in de stad. Doordat je programmering al drie maanden vooruit is gepland, kun je pas een kwartaal later bijsturen. En de combinatie van dat vertragingseffect met de externe ontwikkelingen is complex voor een kleine zaal met weinig marge. Als ultieme klapper volgde er een pandemie met avondklok, waardoor er snel moest worden afgeschaald. Toen de pandemie voorbij was, koos EKKO ervoor om gefaseerd weer op te schalen, om de buurt langzaam te laten wennen aan de hogere bezoekersaantallen. De opgebouwde hoeveelheid knaldrang bij het publiek leidde tot drukke avonden. “Eigenlijk hebben we heel erg lang waanzinnig goed gedraaid”, geeft Timmermans aan, waardoor het weer mogelijk was om een buffer op te bouwen.
Het nu
Fast forward naar 2026 en het gaat goed met de bezoekersaantallen van de concerten. Dat is ook nodig, want om de inflatie het hoofd te kunnen bieden heeft EKKO zichzelf hogere targets gesteld. Dat het op dit moment lukt om ver boven target te zitten qua concertbezoekers, vindt Timmermans bijzonder om mee te maken. De hoeveelheid nachtelijke bezoekers wisselt echter een stuk sterker. “De nachten zijn heel grillig geworden”. De terugloop die ze breder in de sector ziet, ziet ze echter bij EKKO gelukkig wel wat langzamer verlopen.
Dit komt volgens haar deels door aan de community-based programmering waarmee EKKO delen van de programmering uit handen geeft aan externe curatoren en collectieven met een eigen visie, netwerk en achterban. Die brengen niet alleen een concept mee, maar ook publiek. Dat EKKO naast de eigen programmering ook ruimte geeft aan community-based concepten past erg bij de rol die EKKO wil vervullen als ‘middle-ground’, geeft Timmermans aan: “we staan met één been in het topaanbod, en met één been in de underground”.
Timmermans pleit ervoor dat EKKO in de programmering scherp blijft kiezen: “We zijn soms misschien snobben, dat weet ik niet, maar we zijn wel scherp op wat we kiezen”. Alles wat EKKO doet en uitstraalt, mag mensen in beweging brengen. Ook als dat soms betekent dat publiek afhaakt, bijvoorbeeld omdat het progressieve karakter van het podium ze afschrikt. Als podium ook mogen afschrikken, kan op gespannen voet staan met het zijn van een breed toegankelijk podium in de ogen van de subsidieverstrekkende gemeente. Timmermans ziet daarbij het belang van goede samenhang met de andere podia en clubs binnen de sector. “Een stad wordt interessanter als iedereen (podia en clubs, red.) een hele duidelijke plek heeft en je als sector in zijn geheel super inclusief bent.”
Wens voor de toekomst
EKKO viert haar verjaardag met de campagne ‘EKKO, al 40 jaar niet groot geworden’ als kapstok. Op de vraag of Timmermans het klein blijven van EKKO door de jaren heen als kracht ziet, volgt een gedecideerde “Ja, zeker, tuurlijk”. En als ze een wens uit mag spreken over de toekomst van EKKO, is dat dat het thuisgevoel behouden blijft. Vanwege de kleine omvang is er bijvoorbeeld voor artiesten geen speciale backstage, waardoor ze tussen het publiek door moeten om het podium te betreden. “Dat is misschien ergens een beetje knullig, maar wij vinden het fijn dat niet alles overgeproduceerd is, en volgens mij vinden de bands het ook leuk dat dat hier zo is”. Het gevoel dat dit oproept bij publiek en artiesten is iets dat EKKO onderscheidt van andere podia. Daarbij is ze zich ervan bewust dat dit gevoel realiseren voor de nieuwe generaties mogelijk in de toekomst wat anders vraagt van EKKO. “Ik moet dat ook los gaan laten, dat bijvoorbeeld de manier waarop ik kwaliteit zou definiëren, dat dat ook een andere manier mag zijn.”
Loslaten
Met loslaten is Timmermans al een beetje begonnen. Het is nog maar de vraag of ze als directeur van EKKO onderdeel is van de volgende cultuurnotaperiode. De huidige cultuurnotaperiode loopt af in 2028. In vijftien jaar EKKO heeft ze al veel verschillende uitdagingen meegemaakt, waardoor het steeds bleef boeien en geen jaar hetzelfde was. Na zoveel jaar is het meer loslaten onderdeel van een rouwproces dat gepaard gaat met een groot gevoel van trots. Ze draagt EKKO in de toekomst met vertrouwen over aan een nieuwe generatie en kijkt ernaar uit om vanuit een ander perspectief EKKO binnen te lopen. Al zal ze naar eigen zeggen nooit een argeloze bezoeker worden.
Terugblik met voormalig EKKO-programmeur Joep Smeets
Dat EKKO een podium is waar wordt vernieuwd en geëxperimenteerd, wordt ook benadrukt als we oud-programmeur Joep Smeets vragen naar zijn meest memorabele EKKO-anekdotes. Smeets was van 2003 tot 2007 actief als programmeur voor het podium en programmeert tegenwoordig voor De Helling. Terugblikkend springen er voor hem in ieder geval twee muzikale herinneringen uit.
Smeets boekte in 2007 ‘Loney, Dear’, die Patrick Watson meenam als voorprogramma. Watson kennen we tegenwoordig onder andere van ‘Je te laisserai des mots’ (2010), de single die in de pandemie een raketvlucht in populariteit onderging omdat ieders TikTok-algoritme behoefte had aan melancholie. Het werd daarmee het eerste Franstalige nummer met meer dan één miljard streams op Spotify. Maar in 2007 was Watson nog geen bekende naam. In de wandelgangen gonsde het volgens Smeets al dat het wel eens een bijzonder voorprogramma kon worden. En dat bleek: “Ik kwam binnen, hij was net bezig, en de hele zaal was al betoverd”, geeft Smeets aan. Zijn stagepresence en magische klanken waren dusdanig overtuigend, dat Smeets erg zijn best heeft gedaan om Watson terug te halen naar EKKO. En dat lukte: hetzelfde jaar nog stond Watson met zijn eigen show in EKKO, slechts enkele dagen voordat hij het podium betrad op Lowlands en verder doorbrak.
Daarna vertelt Smeets over de Amerikaanse rockband The Posies. Het duo, gewapend met hun gitaren, bluste vrijwillig elk nummer af met een shot tequila. Met een setlist van ruim twintig nummers liep dat volledig uit de hand, waardoor ze niet meer van het podium af waren te slaan. Of het ramptoerisme was, weet Smeets niet: “De zaal vond het ook wel prachtig”. Zelfs toen het geluid werd uitgezet, was het voor The Posies nog niet klaar. Onder de dirigerende kunsten van The Posies werd het publiek aangezet om het Wilhelmus in te zetten.
Te zien en te bezoeken: ‘EKKO, al 40 jaar niet groot geworden’, doorlopende jubileumprogrammering met onder andere:
Daryll-Ann (20 september)
Vrienden van EKKO Live onder leiding van de Afterpartees (3 oktober)
Weval (10 oktober)
Wildgroei (16 oktober)
Antony Szmierek (1 november)
Dry Cleaning (12 november)