Een nieuw leven voor de koepel in Prins Alexander
Thys Boer en Kelly Vincent over de toekomst van voormalig Club Blu
Na jaren van leegstand krijgt het pand op Prins Alexanderlaan 37 een nieuwe bestemming als nachtmakershuis: een multifunctionele plek waar maken, ontmoeten en presenteren samenkomen. De Stichting Kunstaccommodatie Rotterdam (SKAR) en de gemeente Rotterdam ontwikkelen de plek; N8W8 R’dam is betrokken bij de Open Call en de selectie van de toekomstige exploitant. We spreken Thys Boer en Kelly Vincent over de plannen en waarom ze nadrukkelijk de samenwerking met makers uit de stad zoeken.
Een nieuw leven voor de koepel
Vraag een Rotterdammer naar die club in Rotterdam-Oost en er gaat vaak wel een belletje rinkelen. ‘Zat daar niet Tomorrowland? Of Club Blu? Of heette het nou La Xala? Die met die grote koepel?’ Jawel. En of ze er ooit geweest zijn? ‘Nee, dat niet. Er was iets met die plek, toch?’
Dat klopt. In 2022 trok de gemeente de vergunning in na geweldsincidenten, waarna het pand leeg kwam te staan. Nu is er een nieuw initiatief om de plek om te toveren tot een nachtmakershuis. Wat dat precies moet worden, welke naam het krijgt en welke rol Rotterdamse makers daarin kunnen spelen? Daarover spreken we Thys Boer, nachtburgemeester van Rotterdam en voorzitter van de stichting N8W8 R’dam, en Kelly Vincent, cultureel ondernemer en onder meer medeoprichter van Weelde die vanuit SKAR bij het project betrokken is.
Met een capaciteit van 2.500 was dit ooit de grootste club van Nederland, onder de naam Tomorrowland. In de jaren die volgden veranderde de reputatie steeds meer van beroemd naar berucht, door nieuwsberichten over mishandelingen, vuurwapens en drugshandel. Hoe past zo’n nachtmakershuis in alles wat er op deze locatie is gebeurd? Volgens Thys verschilt het nieuwe concept fundamenteel: ‘Geen grote discotheek, maar een culturele voorziening met een maximale capaciteit van circa 750 bezoekers.’
De verlaging van 2.500 naar ongeveer 750 bezoekers verandert het karakter van de locatie ingrijpend. Het wordt geen massale uitgaanslocatie, maar een plek voor uiteenlopende culturele programma’s, ontwikkeling en experiment. Daarmee moet ook de impact op de omgeving verminderen en zal er meer ruimte voor een duurzame relatie met de wijk ontstaan. Kelly vertelt: ‘Overdag wordt het gebruikt door huurders en culturele organisaties; in de avond en nacht is er ruimte voor publiek programma. We willen stevig geworteld zijn in Rotterdam-Oost én bezoekers uit de hele stad en daarbuiten aantrekken.’
Dat de plek een andere invulling krijgt, betekent volgens Kelly niet dat de geschiedenis ervan wordt weggepoetst. ‘De ambitie is niet om het verleden uit te wissen, maar om een nieuwe betekenis aan de plek te geven. Het pand is ooit gebouwd als de grootste club van de Benelux en heeft een beruchte geschiedenis met allerlei soorten feesten. Dat verleden hoort bij de plek en dat hoef je niet weg te stoppen. Juist de energie en de aantrekkingskracht die de locatie altijd heeft gehad, kun je meenemen naar de toekomst.’
Meer dan een dansvloer
‘Het nachtmakershuis wordt geen traditionele club of verzamelgebouw, maar een multifunctionele culturele plek waar maken, ontmoeten en presenteren samenkomen,’ vertelt Thys. ‘Er komen onder meer studio’s, ateliers, repetitieruimtes, een podium, publieksruimte, horeca en ruimte voor evenementen. Overdag kunnen makers werken en experimenteren; ’s avonds en ’s nachts kan dat werk worden gepresenteerd. De plek is bedoeld voor muzikanten, kunstenaars, ontwerpers, performers, organisatoren en culturele collectieven, met nadrukkelijk ruimte voor starters en talentontwikkeling.’
Kelly vertelt meer over wie er terecht kunnen in het pand: ‘Een nachtmakershuis is een plek waar de nacht wordt gemaakt, in de breedste betekenis van het woord. We willen ruimte bieden aan verschillende mensen en initiatieven die iets doen met nachtcultuur. Denk aan een ontwerpster die performance-outfits maakt, een startend dj-collectief of iemand die bezoekers juist party-ready maakt met toothgems. Je kunt er dingen uitproberen, samenwerkingen aangaan en misschien iets maken waarvan je vooraf nog niet precies weet wat het wordt. Daarnaast is er een podium waar je kunt oefenen, maar uiteindelijk ook daadwerkelijk publiek kunt ontvangen.’
En zo’n plek is nodig, zeker in Rotterdam-Oost. ‘Rotterdam heeft veel creatief talent, maar steeds minder betaalbare plekken om te maken, repeteren en te ontwikkelen. Veel makers zijn op zoek naar betaalbare productie- en repetitieruimtes, maar ook naar een netwerk. Door dat allemaal onder één dak te brengen, stimuleren we de samenwerking tussen disciplines en kunnen nieuwe initiatieven ontstaan’, legt Thys uit. Kelly vult aan: ‘Veel podia zijn plekken waar je iets komt bekijken. Werkplaatsen zijn plekken waar je iets maakt. Wat vaak ontbreekt, is een plek waar die twee dingen vanzelf in elkaar overlopen. Veel makers zitten nu een beetje tussen deze twee in. Ze zijn te ver ontwikkeld om alleen maar te oefenen, maar nog niet zover dat ze makkelijk toegang hebben tot professionele podia, productiebudgetten of een groot netwerk. We hopen dat dit op deze plek beter samen kan komen.’
In opzet krijgt het nachtmakershuis voor zeven jaar een plek in het pand. Als het aan Kelly en Thys ligt, betekent dat niet dat wat er in die periode wordt opgebouwd daarna weer verdwijnt. ‘We willen juist in die periode laten zien welke waarde de plek heeft. Als makers hier hun netwerk opbouwen, projecten ontwikkelen en publiek vinden, ontstaat er iets dat hopelijk veel langer meegaat dan alleen de periode waarvoor het pand nu beschikbaar is. De inzet is om in die periode een sterke culturele plek op te bouwen die laat zien waarom deze functies structureel belangrijk zijn voor Rotterdam. Over vijf jaar is het project geslaagd als het een onmisbare schakel is geworden in de culturele infrastructuur: een plek waar makers kunnen doorgroeien, disciplines elkaar ontmoeten, nieuwe initiatieven ontstaan en Rotterdam-Oost een sterke culturele bestemming rijker is.’
Wie krijgt de sleutel?
Voordat het nachtmakershuis de deuren kan openen, moet eerst worden bepaald wie het daadwerkelijk gaat runnen. N8W8 R’dam is betrokken bij de Open Call en selectie. Er wordt gezocht naar een exploitatiecollectief, organisatie of samenwerkingsverband dat straks verantwoordelijk wordt voor onder meer de programmering, horeca, community en publiekswerking. Daarbij wordt volgens Thys niet alleen gekeken naar een goed artistiek plan. Ervaring met programmering, horeca, podia, veiligheid en bedrijfsvoering is belangrijk, net als een visie op talentontwikkeling, samenwerking, toegankelijkheid en communitybuilding. De sterkste voorstellen laten zien hoe artistieke kwaliteit en een gezonde exploitatie elkaar versterken.
Ook de positie van beginnende en onafhankelijke makers speelt daarin een belangrijke rol. Voor N8W8 R’dam is het essentieel dat zij daadwerkelijk toegang krijgen tot ruimte, middelen en programmering. Kelly herkent vanuit haar ervaring met Weelde hoe belangrijk het is om vanaf het begin een gemeenschap rond zo’n plek op te bouwen. SKAR blijft daarom in de beginfase betrokken bij de ontwikkeling. ‘Het gaat ook om de makers, de mensen achter de schermen en de community die eromheen ontstaat. Die ervaring neem ik graag mee in de ontwikkeling van deze plek.’
Als alles volgens planning verloopt, moet de nieuwe culturele plek in de eerste helft van 2027 de deuren openen. Wie er tegen die tijd achter de bar, op het podium, in de studio’s en achter de schermen staan, moet de komende periode duidelijk worden. Is Rotterdam-Oost binnenkort een culturele bestemming rijker? Wij kunnen niet wachten.
De Open Call loopt tot 24 augustus, met een locatiebezoek op 12 augustus. Voor meer informatie, zie deze link. De voortgang is te volgen via N8W8 Rotterdam, SKAR en de gemeente Rotterdam.