DJ Jan de Kruiff, al vijftig jaar grenzeloos veelzijdig sfeermaker
“Ik wil zoveel mogelijk mensen met een plaatje bedienen, zodat iedereen zich gehoord voelt”
Al een halve eeuw (!) is Jan de Kruiff niet weg te slaan achter de draaitafel. Hij moet honderdduizenden mensen hebben vermaakt met zijn vrolijke en veelzijdige stijl, dwars door alle genres en stijlen heen. De eigenzinnige dj is een onmisbare schakel voor generaties aan Utrechtse dj's. Tijd voor bezoek en een feestje!
Vijftig jaar geleden, dat is een andere tijd. Joop Zoetemelk eindigde weer eens als tweede in de Tour de France en Harm Wiersma werd wereldkampioen dammen. Het is het jaar dat het nu eeuwig lijkende Hotel California werd uitgebracht. En zo rond die tijd zette een nog jonge Jan de Kruiff schuchter zijn eerste plaatjes op en werd hij dj Jan.
Inmiddels kennen we dj Jan als zelfverklaard flowerpower-dj van Tivoli en van TivoliVredenburg, van EKKO en van Lebowski, van Lowlands en Zwarte Cross, van letterlijk duizenden feesten voor studenten, bruiloften, partijen en op de achtergrond tijdens het bijkomen van een coronaprik in de Jaarbeurs. Niets is te gek. Iedereen die in de afgelopen vijftig jaar buiten de deur is geweest moet op enig moment dj Jan tegen zijn gekomen.
Het jubileum ter ere van Jan werd eind mei gevierd in Café De Stad, omgeven door vrienden, fans en een enkele verbaasde bezoeker, op een avond vol knuffels, goede herinneringen, een lange film c.q. diashow en natuurlijk wordt hij toegezongen. De speech van De Kruiff was een wonderbaarlijk bont boeket van overdadig veel herinneringen, maar daar maalt niemand om. Het is een heerlijke drukte en de goedlachse dj Jan glorieert in alle vrolijkheid tussen zijn vrienden en zijn sterke verhalen. Dat is ook niet gek, want er zijn weinig mensen sympathieker dan de altijd optimistische Jan. Goede reden om een paar dagen later op de thee te gaan voor een goed gesprek over het dj-schap.
Beetje bijgekomen van het feestje, Jan?
“Och, dit was zo leuk en zo goed geregeld. Er waren veel vrienden en bevriende dj's. En ik kreeg filmpjes met felicitaties van wie er niet was. Het was fantastisch. Ik hoefde niet te draaien op mijn eigen feest, maar ik heb tevoren wel mijn hele archief doorgeplozen op foto's en filmpjes die zijn gebruikt voor de film. Wacht, ik laat het even zien.”
We gaan er goed voor zitten, want Jan de Kruiff is apetrots. En dat is ook zeer terecht. Intussen bewonderen we ook de schitterende posters, bekers, sjaaltjes en later duiken we in de platencollectie in de kelder. De Kruiff heeft op zijn feest een knalgeel t-shirt gekregen met het opschrift ‘godfather van de Utrechtse dj-scene’.
Jan, vijftig jaar is een lange tijd, maar kun je ons toch in een paar grote stappen eens meenemen in je carrière als dj?
“Je zou officieus kunnen zeggen dat ik al in 1973 begon, op de feestjes van de zwemclub, waar men hield van de betere popmuziek. Ik draaide Deep Purple en Supertramp, toegankelijk maar stevig, lang uitgesponnen nummers. Dat was in die tijd niet zozeer om op te dansen, maar veel meer luisteren, kennismaken met nieuwe muziek. Dansbaarheid kwam later. Op gegeven moment heb ik daar gevoel voor ontwikkeld en toen begon ik ook danspodia aan te spreken. Dat begon bij De Kikker, waar ik me meldde voor een benefietavond. Dat sloeg aan!”
In de jaren tachtig en negentig beweegt De Kruiff zich naar de al net zo legendarische Vrije Vloer en naar EKKO, later ook de Moira. Hij dook steeds dieper de alternatieve muziek in, eerst vooral door er te zijn en door te luisteren naar de andere dj's. “Daar was ik soms de enige op de dansvloer, ze vergaten vaak waar ze voor stonden. En ook toen was het al zo dat veel mensen pas dansen op wat ze kennen. Ik heb er alternatieve muziek leren waarderen, al was dat soms onwelluidend en niet om aan te horen, maar er was wel behoefte aan. De dj's zagen voor zichzelf toch wel een muzikaal opvoedende taak.”
De Kruiff vertelt dat hij als breed georiënteerde dj zijn plek vond tussen soms kritisch publiek en tussen alternatieve collega-dj's, gestut door zijn eigen eigen brede muzieksmaak en gevoed door de onmetelijke muziekkennis en collectie van Michel Terstegen en Michel van der Woude van de legendarische platenzaak Da Capo.
Dj Jan hield bovendien altijd goed oog op de dansvloer. “Je zou kunnen zeggen dat ik de minst alternatieve onder de alternatieven was, met soms rockabilly of dingen als Pogues of Rowwen Hèze. Ik was er altijd op uit om heel veel mensen wel met een plaatje te bedienen, zodat ze zich ook gehoord voelden.” Het is tekenend voor de innemende, dienende dj die Jan de Kruiff ook toen al was.
Na verloop van tijd draait hij steeds vaker en net zo makkelijk op studentenfeesten, verenigingen en scholen. “Mijn muzikale belangstelling is breed en dat combineer ik met een grote klantvriendelijkheid. Dat heeft me wel een reputatie opgeleverd en ook wel wat centjes, al was ik zakelijk niet zo handig, ha ha! Maar het ging ook om de waardering. Ik had een goede vriend die handig was en een setje in elkaar timmerde, waarmee we de hele regio rond Utrecht afgingen, tot soms honderd optredens per jaar.”
We halen wat goede herinneringen op over een zeer beneveld feest met de bands Rowwen Hèze en De Drie Tieten en een varken aan het spit, wat in vervolg voor De Kruiff weer flink wat aanvullende shows opleverde in de slipstream van de bands.
“Maar toen kwam ik de man met de hamer toch wel tegen. Vooral die studentenfeesten gingen lang door, terwijl ik overdag ook nog gewoon mijn baan had bij het laboratorium van de waterzuivering.” De Kruiff schaterlacht er hard om. “Dat is rock 'n roll hè!”
Dj Jan ontwikkelt binnen zijn brede muzikale spectrum toch een behoorlijk iconische eigen stijl en identiteit. Hij draait bij voorkeur in korte broek en met regenlaarzen aan, die overigens ook prima ronddraaien op de platenspeler. “Eigenlijk ben ik een klassieke dj, in de zin dat de plaat van tevoren wordt aangekondigd, al vonden ze dat met name in EKKO en De Vrije Vloer niet altijd leuk, dat ik mijn bek open deed. Maar in De Vrije Vloer stond je als dj veilig boven, ha ha!”
Een avond met dj Jan oogde zeker in die jaren al snel als een ouderwetse drive-in discoshow, maar vergis je niet, in alle vrolijkheid ziet de zelfverklaarde flowerpower-dj scherp wat er op de dansvloer gebeurt en wat de hoognodige en toch verrassende volgende plaat moet zijn. Dat kan een grote kraker zijn, maar net zo makkelijk een alternatieve obscuriteit of een bossanovaplaatje. Jan de Kruiff schiet in zijn veelzijdigheid alle kanten op en vrijwel altijd raak.
Wat waren voor jou de grote voorbeelden?
“In de jaren zestig had mijn vader het thuis in alles voor het zeggen, al was hij zeker geen boeman. Hij bepaalde wanneer de radio in de huiskamer aanging en wat er aan stond. Vaak stond die uit, anders was het klassiek of gesproken woord. Muzikale inspiratie kwam onder invloed van leeftijdgenoten.”
“Later kreeg ik een eigen transistorradiootje en mijn eerste voorbeelden waren radio-dj's. Dat was ook later nog, in de jaren tachtig met Roel Bentz van den Berg en later Lotje IJzermans op de VPRO. Wie ik grenzeloos bewonderde om zijn veelzijdigheid was John Peel op BBC World. Het sprong bij John Peel echt alle kanten uit, geweldig inspirerend. Voor de radio-dj's was het makkelijker, want die hoefden natuurlijk geen rekening te houden met wat er op de dansvloer gebeurde.”
Hier ligt een poster met een foto van de Dansmarathon in Tivoli, jaren geleden. Daar sta jij echt in het middelpunt tussen de Utrechtse dj's. Op het shirt dat je op je feest kreeg staat ook niet voor niks ‘Godfather van de Utrechtse dj-scene’. Hoe zie jij jezelf staan?
Jan wijst op het genre-loze draaien van dj St. Paul, die met zijn Pop-o-Matic feesten al meer dan een kwart eeuw toch zeker in dezelfde groef zit. “Ik wil niet teveel eer naar me toe trekken, maar hij geeft zelf aan dat hij mij ziet als inspiratie. Hij is met zijn eigen talenten weer doorgegaan, met veel meer beschikbare mogelijkheden op het gebied van elektronica, terwijl ik zelf ben blijven hangen als plaatopzetter. Paul is echt een mixmeester.”
Daarnaast noemt De Kruiff de invloed op David van de Brenk, die eertijds als techno-dj Maze de Utrechtse holen tot diep in de nacht teisterde, maar in ethos en grenzeloosheid toch ook zeker schatplicht heeft naar De Kruiff. Hij draait tegenwoordig nog regelmatig in Café De Stad.
De Kruiff noemt ze zelf niet, maar op het feestje in De Stad spreek ik nog wel meer mensen, die op enig moment zelf als dj met hem samenwerkten. Soms waren ze geïnspireerd, maar eerlijk is eerlijk, soms ergerden ze zich kapot aan de aankondigingen van de plaatjes, aan de laarzen op de draaitafel en de onverwoestbare gekke fratsen van dj Jan. Niettemin is de iconische plek van De Kruiff in het ecosysteem en de historie van Utrechtse dj's onmiskenbaar.
Hoe kijk je nu na vijftig jaar terug, Jan? Welke bril zet je dan op?
“Dat is een veelkleurige bril. Een uniforme uitspraak is hier niet over te doen, maar ik denk wel dat ik een aantal dingen heb gerealiseerd, dat ik mijn veelkleurigheid heb kunnen overbrengen op de dansvloer en nu nog rond de concertavonden. Ik heb met heel veel mensen mogen samenwerken. Met alle avonden van soms een paar honderd mensen en ook wel een veelvoud daarvan, heb ik in de loop der jaren voor honderdduizenden mensen gedraaid.” We zien de zeer terechte trots bij De Kruiff in de ogen.
Kun je na vijftig jaar nog vooruit kijken? Inmiddels is Jan de Kruiff 73, met de gezondheid gaat het tegenwoordig niet zo best, maar de wil tot draaien is ongebroken. Nog regelmatig draait Jan zijn platen en cd's, op zondagmiddagen in Lebowski of vooraf aan concerten in het grote TivoliVredenburg. En overal draagt hij de lange, lange lijnen van de Utrechtse muziekgeschiedenis met zich mee, die zich vertakt naar ontelbaar veel zalen, artiesten, dj's, naar feesten, ontmoetingen en onverwoestbare herinneringen. En altijd weer is daar dj Jan de Kruiff, de enige echte Godfather van de Utrechtse dj-scene.