De kracht van Fay + The Maenads is een kwetsbare vraag
Winst Nobel Award is slechts de eerste stap in lange odyssee
Toen Fay + The Maenads de Nobel Award won, viel er iets op in de zaal: niemand durfde de sfeer te verbreken. Zelfs tijdens het zachtste moment bleef het publiek muisstil. Precies daar, in die collectieve ademhaling, werd duidelijk waarom deze jonge formatie opviel tussen punk, elektronica en alles daartussenin. Vanaf het eerste moment was duidelijk dat dit geen virtuozen waren die hun ego etaleerden, maar muzikanten die samen een sfeer creëren. "We gingen voor een sfeer," zegt Fay, "en we waren die sfeer." In hun studio in hartje Utrecht spreken we de vijf bandleden, die gezamenlijk een antwoord proberen te formuleren op de vraag die we allemaal hebben: wat is Fay + The Maenads eigenlijk?
Gefeliciteerd met het winnen van de Nobel Award. Waarom denken jullie dat jullie hebben gewonnen?
Iedereen lijkt elkaar aan te kijken. Fay moet het blijkbaar zeggen. "We zijn anders. Maar het kan ons niets schelen. In een tijd van gepolijste producties trekken wij juist de aandacht." Andrew vult aan: "Ik had het gevoel dat we heel aanwezig waren. We gingen voor een sfeer en we waren in die sfeer. Ik speel voor mezelf in het landschap dat we samen creëren."
Die kwetsbaarheid bleek geen risico, maar een troef. "Ze waarschuwden ons dat mensen door je zachtere momenten heen zouden praten," vertelt Fay. "Maar het was magisch dat het publiek juist stil was tijdens ons allerzachtste moment." Marilena: "Ik geloof dat je het moet neerzetten als theater, als een film. Blijkbaar werkte dat." Jeffrey zag hetzelfde: "We zagen dat niemand de sfeer wilde doorbreken. Dat hebben we weten vast te houden." Eldert nuanceert: "We trokken hen mee ons landschap in." Marilena voegt er nog aan toe: "Onze muziek brengt verschillende smaken samen, waarbij we subtiel onze Griekse invloeden toevoegen. Ja, dingen die je aandacht opeisen."
Andrew plaatst het winnen van de prijs in een bredere context: "Er is een groter debat over competities in het algemeen. Wat ik merk in Nederland is dat de scene heel eclectisch is. We deelden het podium met punkrock en elektronische acts. Dus hoe definieer je dan een winnaar? Hoe rangschik je dat? Ik denk dat we zowel visueel als muzikaal opvielen. Misschien juist omdat we moeilijk te definiëren zijn. We rekten moeilijk zijn zelfs nog op met een dronesong van vijf minuten in een set van twintig minuten. Dan speel je niet op safe…"
Hoe kregen jullie dat technisch voor elkaar, die sound, die sfeer zo innemend te laten zijn van podium tot achter in de zaal?
Andrew: "Ik denk dat het helpt dat we zijn opgeleid met een sound engineer-perspectief. We denken na, we hebben een plan om het te laten werken. En op het conservatorium spelen we vaak in echt waardeloze ruimtes, waar je het tóch moet laten werken. Die ervaring nemen we mee naar elke plek, ongeacht formaat of kwaliteit." Fay knikt: "We waren heel relaxed over het spelen. We waren niet bezig met winnen, omdat de band nog zo vers was. Eldert: Ook echt belangrijk was de feedback in de voorrondes, die was goud waard. Dat hebben we meegenomen en verwerkt in onze show voor de finale. Dus shout-out naar de jury." Andrew, met een grijns: "En de autoritten ernaartoe waren echt de beste ooit."
Dan de vraag die we ons al een tijdje stellen: Fay, jij bent Fay, de band heet Fay + The Maenads, maar op Spotify staat ook alleen jouw naam. Hoezeer is dit een band? Hoe komen verschillende inspiratiebronnen samen, of is het meer zoals bij Bruce Springsteen, waar Fay The Boss is?
Fay lacht en begint te vertellen: "Het staat allemaal onder mijn naam omdat ik muziek begon te schrijven als een zijproject. Het was mijn persoonlijke eiland. Ik had vrienden die me hielpen met opnemen en één keer optreden. Ik vond Sacha, de vorige bassist… en ik gaf hem de slechtste demo's ooit." Andrew, droog: "Jouw standaard voor slechte demo's ligt wel heel hoog." "Toen vond ik Lida en speelden we alleen op school," vervolgt Fay. "Toen zei de vriend van Lida, Minas, dat het goed was en dat hij me wilde helpen opnemen. Dat werd uiteindelijk mijn afstudeerproject. Daarvoor vroeg ik Duccio [nu geen bandlid, red.], Mari en Andrew… en toen werd het iets. En zo bleef het onder mijn naam."
Het verhaal wordt iets chaotischer: "Na een hiatus van een jaar vergat ik dat ik me had ingeschreven voor de Nobel Award. Ik kreeg een mail… en ik zat net in weer een break-up. Het was september en Nobel Award was in oktober… en ik had geen band. Sacha kon niet, Andrew wel, en Mari ook. Ik kende Jeffrey van samen buiten roken.” Ze voegt er snel aan toe, tegen haar denkbeeldig aanwezige moeder: “Mam, ik ga alleen naar de rookplek voor het sociale aspect". "Jeffrey speelde bas. Ik vroeg Eldert omdat ik hem zag spelen en me afvroeg of hij zou klikken met Jeffrey… en toen bleek dat ze al samen in een band speelden… bij hetzelfde optreden waar ik Eldert zag…” Jeffrey zakt met een gespeelde verzuchting onderuit op zijn stoel: “De onzichtbare bassist, altijd weer onzichtbaar.” Fay lacht en sluit af: En de rest is geschiedenis."
Andrew verwoordt het zo: "Als conservatorium-mensen hebben we ook onze eigen projecten. Het klinkt rauw, maar elke conservatoriumstudent studeert voor zichzelf, niet primair om in een band te zitten. We zijn dit band-zijnding nu dus aan het verkennen. Zoals Fay zei: het is nieuw. Fay doet ontzettend veel — veel meer dan ze zichzelf credit voor geeft. Voor mij is het op dit moment Fay's soloproject, waar ik aan bijdraag vanuit mijn eigen prisma, binnen een vast kader." Eldert ziet het pragmatischer: "De reis is tot nu toe geweldig. Het is een boottocht en Fay staat aan het roer. Onze input zal groeien. Ik denk dat onze bijdrage vooral zit in het bouwen van de klanken en ervoor zorgen dat het past bij haar visie."
Van THE VELCRO hoorden we dat enkel meedoen met Nobel Award hun al behoorlijk wat boekingen heeft bezorgd. Wat heeft het jullie opgeleverd? En dan willen we graag de vraag wat winnen heeft opgeleverd opsplitsen in twee delen: het materiële en het mentale.
Het materiële blijkt bescheiden maar praktisch. "We kochten een nieuwe interface voor de sound- en vocal wizards," zegt Andrew. "Een pedaal voor de elektronische percussie," vult Fay aan. "Oh, en snaren voor Eldert." Eldert met een grijns: "The pros of showing up." Qua optredens noemen ze Werfpop als hoogtepunt, plus Record Store Day en hun EP-release in Nobel. "Nog geen enorme piek in boekingen," geeft Fay toe. "We zijn wat anders, niet makkelijk te boeken." Het mentale lijkt groter. Acceptatie was dit keer geen ‘hard pill to swallow’. De erkenning gaf rust en vertrouwen, zonder de druk van verwachting. Voor deze keer voelde het alsof het vanzelf kwam en dat biedt vertrouwen.
Op het Spotify-profiel, zien we ook een Fay inspiratieplaylist. Die toont een brede waaier aan inspiratiebronnen. Van Radiohead tot Black Sabbath, Kate Bush, King Crimson, Nick Cave en Norah Jones, tot meer obscure namen, zoals de peetvader van dark metal: Burzum. Wat bindt dit alles samen?
Fay, oprecht verbaasd: "Kun je al mijn playlists zien op mijn profiel?!” Na haar gerustgesteld te hebben dat we echt enkel de inspiratie lijst zagen, legt ze uit: “Het is meer een moodboard. Al die nummers hebben stukken die ik mooi vind, terwijl ik veel ervan als geheel nummer niet eens leuk vindt. Mijn grootste inspiratiebronnen zijn eigenlijk Fiona Apple en Florence + The Machine. Maar eerlijk gezegd ben ik slecht in consistentie als het om muzikale voorkeuren gaat. Ik heb zelfs verschillende instrumenten gespeeld voordat ik drummer werd." Eldert: "Naar een brede waaier aan muziek luisteren is iets voor alle muzikanten. De consistentie, dat ben jij." Andrew: "Als ik naar mijn totaal incoherente playlist kijk, gaat het om een gevoel dat ik zoek in muziek. En dat kan net zo goed via metal als via klassiek komen."
En als je jullie muziek in een genre móét plaatsen, wat zou dat zijn?
“Divorce music!” roept Jeffrey, verwijzend naar de relatiebreuk die ten grondslag ligt aan het huidige repetoire. Iedereen lacht. Maar dan breekt het los. De suggesties vliegen rond als muggen in het moeras. “Bedroom doom pop! Nee, nou…. Persoonlijke experimentele dark pop met folk-elementen. Vergeet de kunst niet! Museum pop! Omdat we oud zijn?" vraagt Fay lachend. “Dark art pop. Divorce core!” We lachen allemaal en weten dat het allemaal ergens allemaal een beetje klopt. Marilena beslecht het plot: “Atmosferische dark art pop.” Als de vocal witch is het alleen maar passend dat juist zij de dark arts erbij haalt. Ze kan dan ook direct rekenen op de instemming van soundscape-tovenaar Andrew.
Wanneer kunnen we een volledig album verwachten, willen we weten. En, wordt dat gelanceerd in Leiden?
"Er is materiaal," zegt Fay. "Over een jaar is er hoop op een album, en er komt sowieso een EP. En ja, die EP zal in Leiden worden gelanceerd, in de kleine zaal! Je kunt sowieso veel shows verwachten waarin we nieuw materiaal ontwikkelen. Dus kom kijken en wees de eerste om het te horen."
Als we opstaan om te vertrekken, denken we terug aan die stilte in de zaal tijdens de Nobel Award. Fay + The Maenads is moeilijk te definiëren, als band en als genre. Vooralsnog lijkt dat juist de kracht. Na dit interview weten we immers zoveel meer over de mensen die Fay + The Maenads vormen: we weten dat deze muzikanten inconsistentie zien als hun kern, als wie ze zijn. Dat ze nog geen idee hebben wat ze samen zijn, als band. Zijn ze dat eigenlijk wel? We weten niets en daarmee wellicht de kern van wat ze zijn: een groep mensen die met hun muziek een sfeer neerleggen waarin juist de vraag van wat we zijn ligt, niet het antwoord. En zonder de vraag, vinden we nooit het antwoord. Deze muziek moet je niet begrijpen — die moet je binnenlaten. En als je dat doet, blijkt dat kwetsbaarheid geen zwakte is, maar een uitnodiging.