Dat je jezelf niet enkel met extravagante kleuren hoeft te uiten blijkt opnieuw bij de vijfde editie van Beware of Banshees bij De Nijverheid. Het genderdoorbrekende festival voor heavy alternatieve muziek - een initiatief van Rats and Daggers, dat vandaag zijn allerlaatste show speelt - weet deze editie precies datgeen te doen: gendernormen keihard kapot slaan en daarbij heel veel lawaai maken.
Bij de start van het festival is het nog gemoedelijk rustig. Net als voorgaande edities is het festival uitverkocht, velen komen voor de muziek, maar er is ook een duidelijk gemeenschapsgevoel. Met een skateboardworkshop voor volwassenen, panelgesprekken over diversiteit en inclusie, en een workshop ‘How to grunt’ is er voldoende te doen. Het past bij een festival dat de alternatieve kant van de pride wil tonen: er zijn gendernormen te doorbreken in elke maatschappelijke en culturele vorm. Zo creërt Beware of Banshees een safe space waar mensen zichzelf durven te uiten zoals zij dat willen.
Raggen tegen macht
Op de buitenstage van De Nijverheid, start Trut de muzikale programmering van het festival. De Nederlandse postpunkband, onder leiding van zelfverklaarde frontbitch Seth, zet meteen de ruige toon voor de rest van de dag. Snoeihard gaat de band in tegen het patriarchaat en andere onderdrukkende vormen van systeem. Trut ziet waar de macht nu ligt en wordt misbruikt. En Trut wil die macht terug. Los van de keiharde kritiek naar buiten toe is Trut ook bewust van het gemeenschapsgevoel: ”I bet there are a lot of autistic people like me here today. This one is for you all.” Een oproep die met veel gejuich wordt ontvangen.
De Ierse band BigTears laat buiten de eerste harde punk van de dag horen. Aangekondigd als ‘de echte Banshees van het festival’, wordt het publiek geserveerd met teksten over leren jasjes, vervelende mannelijke aandacht en het algehele bestaan van ‘fuckboys’. ”Any queer people in? This song is for the dykes!” Raggend tegendraads en soms repetitief, echt punk; zoals het nummer ‘Boypussy’, dat enkel bestaat uit de herhaling van de titel.
Gemeenschapsgevoel
Het gevoel van gemeenschap en diversiteit staat, en voelt ook, centraal op het festival. Dit komt mede door het samenvallen met de pridemaand, maar het wordt ook expliciet benadrukt door de organisatie en programmering. Onder andere door de posters waar de pronoun-voorkeuren van de aanwezige organisatoren en muzikanten op staan, die duidelijk maken dat iedere bezoeker en deelnemer hier zichzelf kan zijn.
Daarnaast is ook de Utrechtse chapter van de Dolle Mina’s aanwezig en kunnen bezoekers bij Bead the System een armband maken om geld op te halen voor het goede doel Trans in Eigen Hand, een organisatie die zich inzet voor gender affirmatieve zorg.
Een succesvol onderdeel van de dag is de Drag race tarot reading. Bezoekers krijgen een korte tarotlezing om hun toekomst te voorspellen en/of handvatten te krijgen voor het leven. Naast een grappige toevoeging, zien de initiatiefnemers ook een belangrijke bijdrage in het creëren van een safe space. Door festivalbezoekers een plek van rust en contact te geven, ontstaat er een gevoel van comfort en samenzijn. Zeker voor mensen die nog niet eerder, of expliciet in het openbaar, hun identiteit konden uiten, blijkt de reading een waardevolle bijdrage.
Ondertussen staat de anti-talentenjacht, The Worst Karaoke, klaar om mensen een moment van complete expressie te geven. De talentenjacht, gestart bij ACU, is ondertussen een geliefd onderdeel van de Utrechtse scene. ‘No photos, no videos, no asshole’, zo stellen de organisatoren (sorry voor de foto, red.). Als iemand zich dan toch schuldig maakt aan filmen, komt het waterpistool. Alles voor een safe space.
Duister binnen
Het binnenpodium van De Nijverheid is een stuk duisterder qua programmering. De rij met nieuwsgierigen is groot, terwijl de zaal nog op slot zit. Binnen slaat L’orne met hun drone-achtige postrock een rauwe toon aan die de rest van de dag blijft hangen. De combinatie van donkere lichten, veel rook, en industriële elementen (een aanwezige heftruck en oude ketel), creëert het rauwe gevoel dat de band probeert op te wekken. Muzikaal duwt L’orne de luisteraar van postrock naar minimal music, en via drone terug naar postrock. Continu wordt het tempo verhoogd, vertraagd, vervormd en onderbroken.
SERVE zet de duistere toon binnen stevig voort. De Utrechtse metalcore band windt er geen doekjes om. Directief krijgt het publiek het bevel om dichter bij het podium te komen. In eerste instantie begrijpelijk dat niet iedereen durft, gezien de vurige energie die frontvrouw Cheyenne Vankan uitstraalt. Terwijl ze karatetrappen maakt en over het podium springt, lukt het ook nog om de longen uit het lijf te grunten. Het stembereik, en algehele conditie, van Cheyenne is meer dan indrukwekkend te noemen. Serve is een act die het publiek in een constante mosh weet te krijgen en geen moment rust geeft tussen de nummers door. Wild en uptempo: de banshees zijn losgekomen.
Ruig en anders
Een vreemde eend in de bijt is het Nijmeegse SERVICE. Het duo is last-minute geprogrammeerd in plaats van de punkband Be Nice, die was verhinderd. SERVICE speelt dreampop met veel synths en als spektakelstuk een theremin. Afwisselend tussen zeer dansbaar en theatraal experimenteel, levert de band een sterk optreden. De chemie tussen de twee is duidelijk en de danspasjes zijn goed afgestemd. Desondanks lukt het SERVICE niet om het punkminnende publiek mee te krijgen met hun dansbare en popachtige muziek.
Als afsluiter van de avond buiten, brengt BIGMOTH een mengeling van metal, jazz, funk en progrock. Qua act is het de eerste ruige metalband die buiten speelt. Het grunten van de frontvrouw, ondersteund door de constante groovy baslijn, geeft de perfecte basis om nog even hard los te gaan buiten. Helaas is de ruimte bij de buitenstage beperkt, het meubilair staat in de weg, maar binnen de beperkte ruimte weet het publiek hier en daar toch te moshen. Het hart van het publiek heeft de band echter al gewonnen als deze vol ontroering toegeeft dat het een voorrecht is om te mogen spelen op dit festival, onderdeel te zijn van het festival, en daarmee de gemeenschap.
Beware of Banshees is een festival dat nodig is. Een plek waar eigenheid gevierd wordt: ruig, hard en wars van wat gendernormen opleggen.
Gezien: Beware of Banshees, zaterdag 1 augustus 2026 @ De Nijverheid, Utrecht
