Van bunker tot strand: de wereld van Marieke McKenna
Met projecten als Mink Records, Subterra en de Entropy Sessions draagt Marieke McKenna bij aan het eigenzinnige Haagse culturele landschap
Marieke McKenna is labelbaas, radiomaker, filosoof, kunstenaar, programmeur en cultuurondernemer. Vanuit Den Haag verbindt ze muziek, onderzoek en nieuwe ideeën. "Voor mij zijn muziek, filosofie, kunst en community onlosmakelijk met elkaar verweven."
Hoewel haar werk haar regelmatig naar Parijs, Londen of andere internationale steden brengt, blijft Den Haag haar thuisbasis. Bewust. Toen ze haar label oprichtte, woonde ze in Amsterdam. Toch koos ze ervoor om Mink Records in Den Haag te vestigen. “Ik had het gevoel dat hier de meeste ruimte was voor nieuwe ideeën. Er gebeurde minder dan in Amsterdam, maar daardoor was er juist meer potentie.”
Op papier is Marieke McKenna moeilijk in één functieomschrijving te vangen. Ze richtte tien jaar geleden platenlabel Mink Records op, presenteerde jarenlang Round Midnight op NPO Soul & Jazz, maakte podcasts over muziekgeschiedenis voor de NTR, studeerde filosofie en wetenschapsgeschiedenis, stond aan de basis van studiocomplex Subterra en programmeert tegenwoordig de Entropy Sessions bij Hito aan het strand.
Toch ziet ze zelf een duidelijke rode draad. “Voor andere mensen lijkt mijn werk misschien alle kanten op te schieten, maar voor mij komt het allemaal voort uit dezelfde nieuwsgierigheid.” McKenna groeide op tussen Den Haag, Glasgow en Londen en raakte gefascineerd door muziek, cultuur en ideeën. Op haar achttiende begon ze bij een Amsterdams platenlabel, waar ze vrijwel direct in het diepe werd gegooid.
“Ik leerde alles terwijl het gebeurde. Hoe organiseer je een tour? Hoe zet je een perscampagne op? Er was geen testperiode, geen lessen. Het was gewoon doen.” Die praktijkervaring bleek later goud waard toen ze tijdens een verblijf in Glasgow besloot haar eigen label op te richten.
Tegen de stroom in
Toen Mink Records in 2016 van start ging, voelde het voor McKenna als een reactie op een muziekindustrie die volgens haar te veel draaide om commerciële logica. Ze zag in steden als Glasgow, Londen en Parijs bloeiende alternatieve gemeenschappen, terwijl de Nederlandse muziekindustrie destijds volgens haar veel minder ruimte bood aan muziek die buiten de lijntjes kleurde.
“Ik had altijd een beetje een haat-liefdeverhouding met de muziekindustrie,” vertelt ze. “Het label begon eigenlijk als een soort tegenbeweging. Niet tegen muziek, maar tegen het idee dat alles in een bepaald commercieel format moest passen.”
Die houding is nog steeds zichtbaar in de artiesten die ze uitbracht. Folk uit Schotland en Ierland, jazz, funk, psychedelische muziek, soul, punk, alternatieve pop en zelfs muziek uit Gambia en een sound healing meditatiealbum: het lijkt een bonte verzameling. Toch ziet McKenna zelf een duidelijke overeenkomst: “Het zijn allemaal artiesten die binnen hun eigen genre net iets anders doen. Mensen die de grenzen opzoeken. Daardoor wordt het vaak vanzelf lastig in genredefinities te vatten.”
Inmiddels kijkt ze met gemengde gevoelens terug op de beginjaren. Ze betaalde zichzelf jarenlang nauwelijks uit om projecten financieel mogelijk te maken, werkte naast haar universitaire studie, leefde van studiefinanciering en bijbaantjes en nam flinke persoonlijke risico’s. Tegelijkertijd waren er ook momenten waarop ze besefte dat het label echt impact maakte. “Een uitverkochte show in Paradiso of een sessie bij BBC 6 Music; dan dacht ik ineens: wacht even, we zijn dit gewoon echt aan het doen.”
Tegenwoordig lijkt Mink Records langzaam naar de achtergrond te verschuiven. Niet omdat het label mislukt is, integendeel. Juist een enorm succesvolle albumrelease van Illnoledge afgelopen jaar - gevierd met een uitverkochte show in de legendarische Londense venue The Barbican, evenals een headlinerslot bij Super Sonic Jazz in Paradiso - voelde voor McKenna als een natuurlijk eindpunt. “Als iemand me vroeger vroeg wat ik deed, zei ik als eerste: ik heb een platenlabel. Nu komt dat ergens als zesde op het lijstje.”
Muziek als geschiedenis
Naast muziek loopt er nog een tweede lijn door haar werk: onderzoek. Haar achtergrond in filosofie en geschiedenis van kunst en wetenschap beïnvloedt de manier waarop ze naar muziek kijkt.
Voor podcasts die ze maakte voor de NTR dook ze diep in onderwerpen als de geschiedenis van spiritual jazz, psychedelische folk en reggae en dub.
“Bij reggae en dub kom je automatisch uit bij spiritualiteit, migratiegeschiedenis, klassentegenstellingen, racisme, socialisme. Die muziek ontstaat niet in een vacuüm. Ik wil altijd begrijpen welke verhalen en omstandigheden erachter zitten.”
Ook haar visie op hedendaagse technologie wordt daardoor beïnvloed. Hoewel ze veel gebruikmaakt van aanbevelingsalgoritmes op Spotify, YouTube en SoundCloud, ziet ze ook beperkingen.
“Een goede curator draait niet alleen wat mensen al leuk vinden. Juist muziek waar je misschien even aan moet wennen, kan interessant zijn. Ik denk dat veel grote artiesten uit de muziekgeschiedenis nooit waren doorgebroken als alles alleen op data was gebaseerd.”
Volgens McKenna schuilt daar ook een gevaar voor de muziekindustrie. “Cureren, ontdekken, risico nemen; dat zijn juist de leuke onderdelen van muziek. Als we dat ook gaan uitbesteden aan algoritmes, wat blijft er dan nog over?”
Waarom Den Haag?
Wat haar vooral aanspreekt is de mentaliteit van de stad. Ze noemt een cultuur van samenwerking die volgens haar typisch Haags is.
“Toen ik mijn eerste jazzavonden organiseerde, kwamen er mensen die helemaal niet van jazz hielden. Gewoon om te supporten dat er iets gebeurde. Dat zie ik nog steeds. Er is hier een enorme gunfactor.”
Ze ziet die houding terug in de vele samenwerkingen tussen plekken als PIP, Grey Space, Crossing Border, Laak, Hito en andere culturele initiatieven. “Het voelt niet alsof organisaties elkaar in de weg zitten. Iedereen wil vooral dat er iets moois ontstaat.”
Volgens McKenna wordt de alternatieve Haagse scene bovendien vaak onderschat. Ze wijst op de rijke geschiedenis van Bunker Records, de kraakscene, het conservatorium en de omvangrijke jazzgemeenschap die de stad al decennia kent. “Die alternatieve scene was er eigenlijk altijd al. Het verschil is dat er nu meer platforms zijn die dat zichtbaar maken.”
Daarnaast noemt ze iets wat moeilijker onder woorden te brengen is: een typisch Haagse esthetiek. “Het zit ergens in de zee, de openheid, de sfeer van de stad. Er is een bepaalde energie die ik heel typisch Haags vind. Veel mensen vertrekken naar Amsterdam, Londen of Parijs, maar opvallend veel komen uiteindelijk ook weer terug. Het heeft iets sentimenteels.”
Van atoombunker naar strandclub
Een van de meest zichtbare projecten waar McKenna de afgelopen jaren bij betrokken was, is Subterra. Het studiocomplex in een voormalige atoombunker onder de grond dichtbij Amare ontstond uit een simpel probleem: een tekort aan oefenruimtes en studio’s voor Haagse makers.
Samen met onder anderen The Crave-oprichter Benjamin Havenaar werkte ze jarenlang aan plannen om de leegstaande bunker om te vormen tot een creatieve plek voor muzikanten, producers en kunstenaars.
Het project groeide uit tot een miljoeneninvestering en werd vorig jaar geopend. Inmiddels werken er producers, bands, jazzmuzikanten en elektronische artiesten onder één dak. “Af en toe denk ik nog steeds: ik heb gewoon de sleutel van een atoombunker. Best een geruststellend idee in deze tijd.”
Waar Subterra zich ondergronds bevindt, zoekt McKenna met haar nieuwste project juist de kust op. Sinds dit jaar programmeert ze bij Hito de Entropy Sessions: een reeks live-avonden waarin jazz, soul, experimentele muziek en andere genres samenkomen. De naam verwijst naar het idee dat uit chaos nieuwe orde kan ontstaan. “Dat concept past heel goed bij improvisatiemuziek. Er zit structuur in, maar ook vrijheid.”
Hoewel de eerste edities sterk op jazz waren gericht, wil ze het programma de komende tijd verbreden. Album-luistersessies op het strand, poëzieavonden, storytelling rond Noordzeemythologie en samenwerkingen met andere Haagse organisaties staan al op de planning.
Voor McKenna ligt de kracht van Hito vooral in de combinatie van factoren die je niet snel ergens anders vindt. “Er zijn genoeg plekken waar je een concert kunt zien. Maar hier kun je ook goed eten, een glas wijn drinken en tussendoor het strand oplopen. Dat maakt het bijzonder.”
Hoe ze artiesten selecteert voor de Entropy Sessions? Het antwoord klinkt verrassend eenvoudig: “Eigenlijk programmeer ik gewoon waar ik zelf enthousiast van word.”
Het typeert een carrière die zich nooit heel veel heeft aangetrokken van vaste kaders. Of ze nu een label runt, onderzoek doet, een bunker opent of een nieuwe muziekreeks opzet: steeds zoekt McKenna naar manieren om mensen, ideeën en geluiden met elkaar te verbinden. Vanuit Den Haag, maar met een blik die ver daarbuiten reikt.
