Ontaard neemt ons mee op de golven van A Monster Named Shame

Een zee van dynamiek

“We houden ook elkaars hand beet bij interviews”, grapt drummer Mart wanneer we met de bandleden van Ontaard in de oefenstudio van dB’s zitten. Het tekent de onderlinge verbondenheid van de vier die ook in hun muziek doorklinkt. Als het aan hen ligt, kunnen ze zelfs tegelijkertijd antwoord geven. “Onze neuzen wijzen behoorlijk dezelfde kant op”, maakt Mart af. Een week voor de release moeten er nog twee nieuwe nummers in de set. “Het wordt even knallen”, maar de vier, die al zes jaar samen spelen, weten elkaar muzikaal goed te vinden.

© Sabrine Baakman

Hun geluid laat zich niet in één hokje vangen. Zangeres Shira noemt het post-metal met black metal-invloeden, waarbij de bandleden dit aanvullen met “een sprankel van spoken word en shoegaze”. Post-metal is voor Ontaard vooral een brede paraplu waaronder verschillende invloeden samenkomen. De vier zijn autodidactisch en hebben ieder hun eigen muzieksmaak. Die afwisseling levert volgens hen een “onuitputtelijke bron van inspiratie” op. Terwijl Shira soms in een hoekje van de studio teksten aan het pennen is, werken de anderen aan riffs en melodieën. Zo vinden verschillende invloeden uiteindelijk hun weg naar dezelfde nummers.

Het monster onder je bed

Die golfbeweging loopt ook door in debuutalbum A Monster Named Shame. De nummers werden verspreid over drie jaar geschreven. Pas toen Shira ze achteraf naast elkaar legde, ontdekte ze dat ze onbewust een chronologisch verhaal vertelden: een ingrijpende periode uit haar leven, waarin verlies, depressie en schaamte met elkaar verweven raakten.

“Die schaamte kan gaan groeien als een soort monster”, vertelt Shira. Ze nestelt zich in de relaties met de mensen om je heen, maar vooral ook in de vragen aan jezelf. Die wat-als-vragen blijven rondzingen: “als je dat laat liggen, merk je dat het gaat groeien als een soort schimmel.” Met de plaat probeerde ze die schaamte onder ogen te zien en uit te pluizen.

Tijdens de releaseshow wordt dit verhaal voor het eerst integraal aan de luisteraar verteld. ‘Serenade’ en ‘Juliet’ horen thematisch bij elkaar, maar belichten een situatie vanuit verschillende perspectieven. In ‘Deluge’ kijkt Shira de schaamte in de ogen en 'Pigsty' raakt aan de diepste fase van de psychose. Afsluiter ‘Ophelia’ gaat over het voorzichtig uit een depressie komen: weer geluk ervaren, maar nog niet goed weten hoe je daarmee omgaat.

Ontaard omarmt alle emoties

De bandleden hoeven de thematiek van ieder nummer niet uitvoerig te bespreken. “Het is gewoon nooit een onderdeel geweest van: ‘Oh, maar wat schreeuw je dan?’”, vertelt Mart. “We vertrouwen Shir.” Thomas vindt het “eervol” dat hun muziek bij Shira iets losmaakt dat uiteindelijk samenkomt in een nummer. Hierin klinkt weer de verbondenheid binnen het collectief: het gaat vooral om samen muziek maken.

Op het podium geldt hetzelfde gevoel: niet alles hoeft zwaar te zijn. In het begin twijfelden de bandleden soms of ze na een nummer over schurende onderwerpen een glimp van blijdschap in het moment konden uitwisselen. Inmiddels zien ze de meerwaarde van de samenkomst van emoties. Voor Shira kan een show een cathartische ervaring zijn waarin verdriet en boosheid niet het laatste woord hoeven te hebben. “Erom huilen is even gerechtvaardigd als grapjes erover maken. En erover schreeuwen!” Zo geeft de band geluid aan bevrijding en verlichting.

Een brandend vuurtje

Het monster kruipt overigens ook verder naar buiten. Ontaard komt uit de Utrechtse underground, maar de reis met Popronde brengt de band naar plekken waar ze eerder nauwelijks van zich lieten horen. Van een lingeriezaak in Leeuwarden tot Plato in Groningen. Waar het Popronde-publiek “bandjes aan het shoppen is”, ziet Ontaard vooral een kans. Bij Plato stonden jonge poppunkfans op het punt te vertrekken toen ze hoorden dat Ontaard metal maakte. “Alsof we het letterlijk over de duivel hadden”, lacht Jeroen. Ze bleven toch, filmden de set en stonden bij de show later die avond in de legendarische Groningse popzaal Vera pal vooraan.

© Wouter Zijlstra

Ook de recente aankondiging voor Eurosonic Noorderslag maakt indruk. Mart merkt dat er binnen de band “een vuurtje” gaat branden: ze willen laten zien wat Ontaard kan. De zee waarop de band vaart, ligt voorlopig niet stil. Er wordt alweer gewerkt aan nieuw materiaal waarvan de eerste riffs “een stuk kwader en technischer” klinken. Shira verdiept zich ondertussen in Hildegard von Bingen. Waar die fascinatie toe leidt, moet tijdens het maakproces nog blijken.

De releaseshow in EKKO

Ontaard laat tijdens hun releaseshow in EKKO zien dat trauma een monster is dat op diverse manieren te bevechten valt, en dat solidariteit en liefde hiervoor de sterkste wapens zijn. Hierom koos de band voor hun releaseshow voorprogramma’s die vergelijkbare onderwerpen op een andere manier aansnijden. Opener Keukengerei, met Johanna, die eerder als violiste met Ontaard op Roadburn speelde, gebruikt humor om onderwerpen als consent en vervelende mannen aan te kaarten. VRLCHT, de tweede band van de avond, zoekt juist de woede op, terwijl Ontaard meer de wanhoop in duikt. Zo ontstaat er gedurende de avond een emotionele opbouw, waarin niet één gevoel overheerst.

Tijdens het concert is het opvallend hoeveel mensen in het publiek in zichzelf gekeerd staan te genieten van de muziek. Overal waar je kijkt staan mensen met hun ogen dicht en met hun hoofd meebouncend al het geluid dat vanaf het podium de zaal in wordt gevuurd in zich op te nemen. Dit zegt veel over de kwaliteit en dynamiek van de liveshow die de band neerzet: de monsterlijke metalriffs worden afgewisseld door melodische tokkels en dromerige shoegazepartijen. Hetzelfde geldt voor de vocals: waar Shira op het ene moment indrukwekkend oers grunt, wisselt ze dat op andere momenten af met zuivere praatzang en spokenword. Door deze dynamiek heeft de post-metal van de band live een haast hypnotisch effect. Geen moshpit of wall of death, maar genieten en je laten meevaren op de emotie, passie en saamhorigheid waar de Utrechtse band de zaal in onderdompelt.

© Sabrine Baakman

De solidariteit en hechtheid van publiek en band zijn constant merkbaar tijdens de show, zo wordt er aandachtig geluisterd als Shira openlijk vertelt over de traumatische ervaringen waar de plaat over gaat, evenals dat het plezier dat de band op het podium uitstraalt ook weerspiegeld wordt door het publiek. Dit gevoel wordt nog eens extra versterkt als tijdens het nummer Ophelia, de afsluiter van de plaat, een koor van vrienden van de band het podium oploopt om het nummer tot een hoopvolle climax te brengen.

Ontaard weet met hun debuutplaat en releaseshow de luisteraar constant dichtbij te houden en te laten zien dat ze een van de bijzonderste heavy acts zijn die ons land te bieden heeft. De band is dus ook voor niet-metalheads een must see tijdens de Popronde.