Kunstmuseum 'Base Line: Music meets Art'
Kunst en muziek ervaren met het hele lichaam
Het Kunstmuseum Den Haag gaat niet voor een brave kunstwandeling, maar een totaalervaring. Ter ere van 200 jaar Koninklijk Conservatorium presenteert het museum de tentoonstelling ‘Base Line: Music meets Art’. Hier kom je erachter dat muziek en beeldende kunst onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
Muziek als motor achter beeldende kunst
Vanaf het eerste moment is het duidelijk dat dit geen standaard tentoonstelling is. Tijdens een rondleiding door conservator Caro Verbeek blijkt dat deze tentoonstelling is gemaakt voor al je zintuigen. Ze nodigt de bezoeker uit om anders te kijken, of beter gezegd: om anders te ervaren. Base Line laat zien hoe muziek en beeldende kunst altijd hand in hand zijn gegaan. De zalen zijn ingedeeld in verschillende thema’s waarin de geschiedenis, het heden en verschillende culturele blikken doorheen zijn gevlochten.
In de tentoonstelling worden muziek en beeldende kunst volledig aan elkaar gelijkgesteld. In één van de zalen wordt dat bijna tastbaar: je hoort de muziek die kunstenaars inspireerde en kijkt tegelijkertijd naar hun werk. Zo ontdek je hoe Kandinsky zich liet beïnvloeden door componisten als Richard Wagner en Ludwig van Beethoven.
Ineens kijk je niet meer naar een schilderij, maar kruip je in het hoofd van de maker. Je voelt hoe klanken worden omgetoverd tot vormen en kleur. Nog specialer is dat ook Eugenia MacFarlane hangt in dezelfde zaal: zij was de inspiratie voor Kandinsky om muziek in abstracte kunst te vatten.
Wanneer een instrument meer is dan een object
Een van de meest bijzondere werken voor Caro Verbeek is de glasharmonica: een instrument dat je niet alleen ziet, maar ook door heel de zaal hoort. Ooit werd gedacht dat de klanken zo intens waren dat ze mensen krankzinnig konden maken. Toen was dat reden genoeg om het instrument te verbieden. Het zegt alles over de kracht van geluid, en hoe serieus die werd genomen.
Die gedachte loopt als een rode draad door de tentoonstelling: zonder geluid is een instrument slechts een object. Daarom zijn voor Base Line historische instrumenten opnieuw bespeeld, vastgelegd en tentoongesteld. Van een eeuwenoude glazen dwarsfluit tot een theremin.
Ruiken, bewegen, luisteren
Misschien wel het meest verrassende onderdeel: geur. In een ruimte waar muziek en parfum samenkomen, ontdek je hoe geur je beleving van klank beïnvloedt. Het roept een speelse vraag op: zou een concert in PAARD anders klinken als het anders ruikt?
Je hele lijf doet mee in deze tentoonstelling en dat zie je ook terug in het werk van Theo van Doesburg, waar dans en vorm samenkomen. Bezoekers worden ook uitgenodigd zelf een houding aan te nemen om zo letterlijk onderdeel te worden van de compositie: Strike a pose!
Dansen door het museum
Een stil museum? Niet tijdens deze tentoonstelling. Voor Base Line hebben is er van alles aangepast, zo zijn er tapijten gelegd en gordijnen opgehangen. Alles is ingericht om geluid niet alleen te laten horen, maar te laten landen. Via speakers, koptelefoons, QR-codes en audiotours is er een gelaagde ervaring gemaakt waarin je vrij kunt bewegen. Geen vaste route, geen opgelegde volgorde: je dwaalt van elektronische muziek naar synesthesie, van geur naar ritme.
Een archief dat weer tot leven komt
Wat dit alles extra bijzonder maakt, is de geschiedenis erachter. Het museum bezit sinds de jaren ’30 een collectie muziekinstrumenten die door de jaren heen is uitgegroeid tot ruim vierduizend exemplaren, waarvan er jarenlang slechts elf bespeeld mochten worden. Voor deze tentoonstelling zijn de instrumenten weer uit het depot gehaald en is dat principe losgelaten. Instrumenten klinken weer en worden zo niet alleen bewaard, maar ook opnieuw begrepen. Een soort archeologie van de muziek.
Den Haag als klankbord
De tentoonstelling stopt niet bij het museum. Voor deze tentoonstelling zijn jonge Haagse muzikanten benaderd om zich te laten inspireren door de thema’s en werken. Hieruit is een nieuw album ontstaan dat via QR-codes in alle zalen heen te beluisteren is. Een laag die de tentoonstelling verbindt met de stad. Dit album wordt dan ook binnenkort gelanceerd met een live moment tijdens KM@Night op 22 mei 2026.
Een tentoonstelling die je moet ondergaan
Base Line is geen tentoonstelling die je even “meepakt”. Het is er een die je ondergaat. Waar je niet alleen kijkt, maar luistert, ruikt en beweegt. Waar muziek en beeldende kunst niet naast elkaar bestaan, maar in elkaar overvloeien.
Of zoals de foto van Derrick Ofosu Boateng, de visuele drager van de tentoonstelling, het misschien het beste samenvat: music makes the pain fade.
Een beeld dat je bijna kunt horen.
Neem dus niet alleen je ogen mee naar het museum. Neem alles mee.
Base Line: Music meets Art is vanaf 25 april te bekijken in het Kunstmuseum Den Haag
