Kringverjaardag in de dB’s

Jan Schellink viert zijn 70ste verjaardag in eigen stijl

-
  • Koen Voors

De gemiddelde Nederlandse verjaardag kent een hapjestafel, borrelnootjes en mensen die je niet kent, naast de jarige dan. Als je Jan Schellink heet, doe je dat anders. Dan huur je de plek af waar je al jaren aan verbonden bent: dB’s. Zondag 1 november luidt Jan hier zijn 71ste levensjaar in met een eigen festival vol optredens en performances van vrienden, bekenden, mede-cultfiguren en natuurlijk Jan zelf.

Wie jarig is, trakteert

Bij binnenkomst is meteen duidelijk dat dit geen doorsneefestival is. Schaaltjes leverworst, blokjes kaas en bakjes dipsaus staan klaar en er hangt de sfeer van een kringverjaardag. Even voelt het alsof we als buitenstaanders op een verjaardagsfeestje zijn beland waar we misschien helemaal niet thuishoren. Dan verwelkomt Jan ons hartelijk, zelf nog druk in de weer met oordopjes en consumptiebonnen regelen. The Unknown Knows staan ondertussen klaar voor de aftrap en vatten hun verjaardagsboodschap treffend samen: “We willen maar één ding zeggen over Jan: zulke mensen zijn nodig.” Het is geen volle bak, maar de aandacht voor de band is er niet minder om. Met een strakke bas, psychedelische uitstapjes en catchy refreinen als FOMO Ruins My Life en Walking on Thin Ice zetten ze een overtuigende eerste set neer.

Dat het programma niet volgens de wetten van een gemiddeld festival verloopt, blijkt al snel. Jan heeft duidelijk een plan in zijn hoofd en beweegt voortdurend door de zaal om dat werkelijkheid te maken. Als hij plotseling de aandacht opeist met de mededeling “TIJD IS TIJD”. Het publiek wordt publiek richting de lounge gedirigeerd voor the crystal cave experienzzz. Daar toont zich de absurdistische en avant-gardistische kant van de wereld waarin Jan zich beweegt. Als onderdeel van een zeskoppig ensemble lijkt hij volledig in zijn element. De muziek is opzwepend en compromisloos. Niet iedereen kan het even goed waarderen. Jan maalt er niet om en gaat volledig op in de georganiseerde chaos.

-
© Jan Schellink

Na een verkorte documentaire over Jan zijn eerdere werk, verschijnen Jan en de Straalkielen. Een stoet in straalkielen gehulde figuren trekt de lounge van de dB’s binnen. Deze act speelde al eerder eens bij de opening van de dB’s en gooide toen ook al hoge ogen, met name de rubberen kip als instrument. Ditmaal staan de leden niet gecentreerd op een podium maar zijn ze verspreid door de lounge. Wanneer de muzikanten niet spelen, trekken ze hun kielen over hun neus. De grens tussen vrije, expressionistische muziek en absurdisme is hier nauwelijks nog aan te wijzen. Toch zit er een merkwaardige vorm van orde in de chaos. Het theatrale karakter maakt de act toegankelijker en Jan geniet zichtbaar van wat zich om hem heen voltrekt.

Op de beat van gebroken porselein

Jo and the Folk brengt weer muzikale houvast. De vijfkoppige band speelt strak en begeeft zich in de hoek van country, blues en americana. Het publiek kan er duidelijk mee uit de voeten. Bij 'Jumping off the Kennedy Bridge', een nummer over een brug in Maastricht, gaan de heupen los en klinkt er een enthousiast “yeeeehah” uit de zaal. In de lounge gaat het feest ondertussen gewoon verder. De Tunnelbirds weten met slechts gitaar en een houten percussiekist een verrassend vol geluid neer te zetten. Dan leidt Jan het publiek weer richting de grote zaal, waar een bevreemdende scène wacht. Een wokpan met snaren verschijnt, er wordt een prozaverhaal verteld over een oma en haar breiwerk en even later wordt porselein onder een drukpers langzaam verbrijzeld. Ieder kraakje wordt opgenomen en gesampled, totdat uit het geluid van brekend porselein daadwerkelijk een beat ontstaat. Hier houdt het experiment niet op. Een klarinettist, drummer en Jan op bas en gitaar laten zich leiden door een gokautomaat: zodra er een munt in verdwijnt, spelen ze een nummer zolang de automaat dat toestaat. Improvisatie en verwondering gaan opnieuw hand in hand. Maar als 'Spacecowboy' wordt ingezet, wordt er ineens gedanst. “Ik ben een spacecowboy, ik ben een spacecowboy, maar dan zonder koeien” blijkt te resoneren.

-
© Jan Schellink

Langzaam wordt duidelijk dat de soms wat losse organisatie, de hapjestafel en Jan die onafgebroken mensen van de ene naar de andere ruimte dirigeert, misschien helemaal geen bijzaken zijn. Ze vormen juist het hart van de ervaring. Het maakt het festival bijna intiem. Alsof je daadwerkelijk op iemands verjaardag bent binnengelopen en je ineens afvraagt of je hier wel hoort. Ben je een partycrasher op Jans zeventigste verjaardag, of ben je onderdeel van een kunstproject? Is dit een festival, een familiedag, een performance of een kijkje in het hoofd van de jarige?

Misschien is het precies de bedoeling dat je daar nooit helemaal achter komt. Jan commandeert, kondigt aan, schreeuwt dwars door de muziek heen en houdt de boel voortdurend in beweging. Subtiel is het niet. Maar na een middag in zijn universum lijkt subtiliteit ook helemaal niet de bedoeling. Deze zondag is dB’s even volledig van Jan. Van zijn vrienden, zijn muziek, zijn chaos en vooral zijn volstrekt eigen visie op wat een verjaardag kan zijn.

Gezien: Jan Schellink, zondag 1 november 2026 @ dB's, Utrecht