Interview met wh^rl: de kunst van het loslaten

De stuiptrekkende hond

Het is op zich al een klein avontuur om op bezoek te gaan bij Jurgen Veenstra. Hij woont in een woonwagenkamp; het is zoeken waar zijn wagen precies staat als je er niet bekend bent, het beste is om hem te bellen wanneer we op het terrein arriveren. Zodra we hem hebben gevonden blijkt hij een hartelijk gastheer te zijn. Zijn sterke koffie smaakt robuust en terwijl de regen op het dak klettert en de kachel voor een zacht - haast ritmisch - achtergrondgeluid zorgt, luisteren we naar zijn verhalen. We graven flink en beginnen dan ook bij het prille begin.

"Ik groeide op in Zweeloo, in Drenthe. Op zondagmiddag werd er wel zo nu en dan muziek gedraaid door mijn ouders, maar vaak ook niet. Als ik denk aan de muziek die dan wel werd gedraaid, dan kom ik al snel op Nana Mouskouri, Abba, The Cats, Jim Reeves en John Denver. Veel muziek kwam er dus niet langs bij ons, hoewel mijn vader zich later ontwikkelde als zanger in Byzantijnse koren, opvallend genoeg."

"Zelf speelde ik piano, maar ik wilde een gitaar. Mijn ouders vonden het echter beter voor mijn muzikale vorming dat ik piano speelde. Ik heb me eigenlijk nooit echt voor het instrument geïnteresseerd, het zal wel nuttig geweest zijn. Ik herinner me vooral een enorm naar patchouli riekende lerares en haar hond, liggend aan mijn voeten onder de piano. Het arme dier kreeg regelmatig een epileptische aanval als ik speelde. Het was een heftig gezicht: tanden bloot, een hoop schuim op de bek en stuiptrekken maar. Mijn lerares stopte de hond dan een afgekloven bot in de bek en ik moest vooral doorspelen."

© Harold Zijp

The Birthday Party

"De muziek waar ik op een gegeven moment veel naar luisterde was glamrock", gaat Jurgen verder. "T.Rex verafgoodde ik. Ik had ook veel singeltjes van Sweet, Mud en Slade. Door Jean Genie ging ik naar Bowie luisteren. Ik zong veel mee met die nummers en nam tapes op. Vervolgens schrok me meestal de pleuris van hoe vals het bleek te zijn wat ik gezongen had."

De grote sprong richting alternatieve muziek kwam toen Jurgen met zijn geschiedenisleraar meeging naar Vera in Groningen. “Ik was zeventien. The Birthday Party speelde er. En mijn leven was veranderd. Mijn leraar duwde me steeds naar voren, want ik vond die gasten super-intens en was bang voor ze. Maar die destructiviteit, dat waanzinnige gitaargeluid van Rowland S. Howard, it blew my mind. Het werd een graadmeter: bands moesten gevaarlijk zijn.”

© Jurgen Veenstra

In het oog van de storm

Naast de bijdragen van de gebroeders Breuer horen we ook Rudy Lentze, Ruud Slingerland (Dia Del Mercado, Avery Plains) en Thea Visser (Planet Orange) op de plaat spelen. Het wh^rl-album klinkt lofi, maar heeft duidelijk ook grensverleggende trekjes. De muziek is te omschrijven als een beetje Guided By Voices maar ook zeker experimenteel. Het zou wat dat betreft onder andere de liefhebbers van de experimentele indie-folk van The Microphones ook zeer moeten aanspreken.

Het album past heel goed bij Tiny Room Records, maar staat ook nog steeds heel dicht bij Jurgen zelf. Een dergelijke sound is hem namelijk niet vreemd: “Vergis je niet, heel veel van mijn songs veranderen als ik ze meeneem naar mijn bands, maar wat ik in eerste instantie aanlever is een demo met sfeer, gruis, en gehakketak. En vooral intimiteit. Die sound hoor ik ook bij bepaalde artiesten van Tiny Room terug.”

En wat het experimentele karakter betreft: “Ik heb in het verleden als Erectromorph ook een experimentele plaat gemaakt. Dat was een project waarbij ik veel field-recordings verzamelde en die ging bewerken op de computer. Ik kwam daarvoor in allerlei computerprogramma’s terecht waar ik geen idee van had. Ik had een minidisc en ging op de fiets op pad en ik nam overal geluid op. Volstrekt geobsedeerd was ik, in no time had ik een bibliotheek vol geluid.”

“In die tijd luisterde ik ook veel experimentele elektronica en ook oude minimal music componisten, zoals John Cage, Steve Reich en Terry Riley. Maar ook obscure muziek van outsider music-types. Dat zijn vaak mensen die in contact zijn met dingen waartoe ik niet in staat ben. En die maken toch unieke dingen! Eén naam wil ik graag noemen: Pip Proud! Die heeft een paar platen gemaakt, daarin hoor je gewoonweg de innerlijke strijd, een soort van verlies van realiteitszin. Maar wellicht klopt dat helemaal niet wat ik zeg en hebben we hier te maken met een absoluut vrije geest. In ieder geval, onder andere zijn werk inspireerde me heel erg, omdat dus alles kan. Ik voelde me vrij om met van alles wat aan te klooien.” 

“En zo kwam ik ook uit bij artiesten als (electronica-duo) Autechre. Die hebben dingen gemaakt, waarvan mensen zeggen: 'hoe kun je er naar luisteren, het is een chaos van geluid'. En: 'hoe hou je je daarin staande?' Maar dan zeg ik: 'juist in het oog van de storm is er absolute rust.' In een desorganisatie van geluid kan een absolute schoonheid zitten.”