Haagse Haakjes: Beeldende sprekers en sprekende beelden
Maandelijks avondprogramma Beelden aan Zee verdiept de kunst
Met Haagse Haakjes struinen wij binnen- en buitenstad af, op zoek naar het onontdekte van Den Haag. Dit keer brengt het ons naar het voor ons nog vrij onbekende After Hours, het maandelijkse avondprogramma van museum Beelden aan Zee (BaZ). BaZ organiseert elke eerste vrijdagavond van de maand After Hours, een avondprogramma waarbij beelden omlijst worden door opvoeringskunsten. Vanavond staat Spoken Word op de lat. Wij zijn fan. Vanwege de toegankelijkheid, vanwege het oprechte delen van gedachtes en gevoelens, en juist ook omdat het gênant slecht en diep oprecht kan zijn, tegelijkertijd. Bovenal zijn we fan vanwege één pareltje, één moment waarop woord, emotie, gedachte en performance samenvallen, dat zo’n pareltje genoeg is om omvergeblazen te worden. Daar zoeken we naar tussen de beelden van Joan Miró.
Huis van mensen
Zo veel fietsen als er nu voor BAZ staan, zagen wij als regelmatige bezoeker niet vaker. Binnen blijken de fietsen inderdaad bij bezoekers te horen: het is aanmerkelijk drukker dan gemiddeld. Het is ook gezelliger. Dat stijve dat het museum kan hebben valt gelijk weg doordat in het café (nu lounge) een DJ draait. Het trouwe publiek bestaat uit allemaal ‘vrienden van het museum’, zo te zien. Ze zien eruit zoals je verwacht: babyboomers, grijs, pensioengerechtigd, gegoed op non-descripte wijze, rode en witte wijn drinkend, en naar je verwacht rijden ze donkerblauwe of groene Volvo’s van meer dan 10 jaar oud.
Net zo veel aanwezig, echter, is de generatie van hun kleinkinderen, Millennials / Gen Z. Het contrast is groot: de jongere generatie is juist expressief gekleed met duidelijk individuele keuzes. Gele en paarse schoenen, asymmetrische outfits die het midden laten tussen een broek en een rok, haarkleuren die lijken afgestemd op de felle jurk, een mini-man bun op een verder kaal hoofd en streetwear die waarschijnlijk duurder is dan het kasjmier van de wijndrinker. Als BAZ een meer gemêleerd publiek wil aantrekken: missie geslaagd.
Huis van parels
Zo goed als Barbara is, de toppers van de avond zijn nog iets verder. Deze mensen zijn genodigde pro’s. Voor ons sprongen Lin An Phoa en Jowi Len er bovenuit. Lin trapt de avond af door beduusd te zeggen dat ze geschrokken is van de recente VVD-motie in de Tweede Kamer. Ze exclameert deze schok niet, schreeuwt dit niet, maar zegt het bedeesd. Ze spreekt dit niet activistisch uit, maar persoonlijk. Dit is het geluid van iemand die diep geraakt is.
Lin is zelf van Chinees – Indonesische afkomst. Haar familie weet van vluchten. Het geeft haar ruimte andere vragen te stellen. Die vragen, haar gedichten, haar spoken word, ze raken minstens zo diep als zij geraakt is: “Wat had jij aan op de revolutie?” lijkt een kritiek op hoe plat en vluchtig zelfs ons maatschappelijke boosheid kan zijn. Het lijkt een directe verwijzing naar Gil Scott-Heron’s ‘The revolution will not be televised’ (“the revolution will not make you look five pounds thinner”). Hoe dan ook, haar woorden zijn doorvoeld haar eigen woorden. Haar performance over de IND zou voorgelezen moeten worden in de Tweede Kamer met de camera op Minister Faber. Wij zouden betalen om op de publieke tribune te mogen zitten.
Jowi Len treedt op in het Engels. Ze is danser. Haar danstalent neemt ze mee in het ritme van haar performance en vooral ook in het gebruik van haar lichaam als taal. Vanavond is zij degene die de voordrachtkunst van Spoken Word het best beheerst. Handen worden langzaam een gebalde vuist. Het valt je pas op als ze echt wit trekken bij de knokkels. Ze spreekt over identiteit, de hare. Ze is “mixed blood”. Haar identiteit is “ish”. “People say I look Asian-ish, Latin American-ish”. De afstand tussen onze intellectuele waarneming van betekenis en die van haar gevoel, slaat ze in een seconde stuk door met precies de juiste dictie te zeggen dat het slechts één generatie voor haar illegaal was in veel landen om gemixt bloed te hebben. Pijnlijk raak, ook omdat die generatie in de zaal zit met hun ´Vrienden van het Museum-pas’ in de knuist. Jowi’s verkenning is geen TikTok geneuzel maar relevant, urgent voor veel meer mensen dan enkel haarzelf. Vooral, uiteindelijk is het teder mooi omdat ze niet eindigt in verwijt, maar in uitnodiging: “I am an ocean of identities, and I want you to swim in me.” Wij zijn staan klaar met snorkels en flippers, zwemkleren aan.
Beeld dat blijft hangen
De optredens geven de tentoonstelling een nieuwe context, een nieuw licht. Andersom werkt het ook. De beelden inspireren de optredens. Dat is een sterk concept dat meerdere musea mogen volgen. Sowieso zou avondopenstelling niet voorbehouden moeten zijn aan Museumnacht. Maar After Hours is meer dan avondopenstelling. Als publiek de verbinding en de inspiratie tussen de kunstuitingen en kunstvormen meemaken is een magie, een dimensie, die kunst zoveel aantrekkelijker maakt dan enkel een dood schilderij aan de muur. Een 3voor12 Clubtour in onze musea, zeg je? Dat is niet eens een slecht idee.