Hoe vaak Gruppo Sportivo al gestopt is? Vier keer, luidt de eerste gok. "Nee, dat is al de eerste fout", klinkt het meteen, want het zijn er drie. Op zaterdag 21 november komt daar in een uitverkochte Grolsch Zaal van PAARD een nieuwe laatste show bij, als slot van Stop Motion – The 50th Anniversary Tour en als laatste concert in thuisstad Den Haag. Of het dit keer definitief is? “Jawel… en ook weer niet”
Zanger-gitarist Hans Vandenburg en drummer Max Mollinger schuiven aan in het atelier annex oefenruimte van Vandenburg in het Haagse Chinatown. Vrij naar het debuutalbum 10 Mistakes liggen er tien kaartjes op tafel, elk met een thema waarop het in een halve eeuw mis had kunnen gaan. Plus twee lege kaartjes om zelf in te vullen. Een strak vraaggesprek wordt het niet. En tot tien concrete foutjes komt het ook niet. Het wordt eerder een uur pingpongen tussen twee mannen die elkaar al vijftig jaar kennen en elkaar dus ook al vijftig jaar aanvullen en in de rede vallen.
Het begin
Een businessplan voor Gruppo Sportivo is er nooit geweest. Het begint met toetsenist Peter Calicher, Mollinger en bassist Eric Wehrmeyer, en met een zanger die al snel afhaakt zodra hij de saxofoon ontdekt. Dan komt Hans Vandenburg in beeld, met een gitaar en een vracht eigen nummers. "Daar zijn we mee aan de slag gegaan", vertelt Mollinger. "En zonder plan zijn we eigenlijk wereldberoemd geworden." Optreden kan in die tijd overal, want elk cafétje in Noord-Holland heeft nog een zaal achter de tap. In Den Haag gaan de eerste deuren open in Het Kijkhuis en in een piepklein hok in de Spionkopstraat. "Het Kijkhuis, dat is onze geboortegrond."
Bezetting
Gruppo verslijt bassisten zoals andere bands drumstokjes, en volgens Mollinger is dat precies "het punt waar het bij ons misging". De een loopt weg, de ander wordt eruit gezet. Het dieptepunt volgt na een Europese tournee van drie maanden, die begint in Helsinki en eindigt in Napels. "Toen moesten we vanuit Napels terug naar huis in het busje. En die bassist zei: ik stap hier uit en dan vlieg ik lekker naar huis." Na zo'n achttienhonderd kilometer bedenktijd ligt het besluit er: weg ermee. Vandenburg: ”Een busje is net sociale media: dan zit je met elkaar te praten. En neem je besluiten.” Namen worden er niet genoemd want "verder zijn we nog steeds goede vrienden".
Podium
“We hebben rare dingen meegemaakt, in Engeland bijvoorbeeld. Voordat we begonnen ging het licht uit, en toen het weer aanging waren mijn pedalen gestolen.”, vertelt Hans. “Toen is het licht weer uitgegaan, er werd gevraagd ze terug te leggen. Het ging weer aan en ze lagen er weer. Anders hadden we gewoon niet gespeeld.”
Het zwaarste podiummoment voor de band is het optreden waarbij toetsenist Peter Calicher, die in april 2024 overlijdt, doorspeelt terwijl hij al ernstig ziek is en écht niet meer kan. "Dat is eigenlijk heel vreemd geweest, dat hij heel ziek was terwijl hij nog meedeed", vertelt Mollinger. Halverwege een show gaat het niet meer, en in de pauze neemt de twaalfjarige Len de Quant, zoon van de geluidsman en leerling van Calicher, het over. Calicher wil niet door de zaal naar buiten en luistert de tweede set uit in de kleedkamer, waar hij hoort dat het goed gaat. Nog altijd verschijnt "Peet" bij het nummer ‘Dreamin’ als projectie achter op het podium. "Ik was meer dan vijftig jaar met hem bevriend. Dan heb je toch een soort verkering."
Pers
De zalen zijn uitverkocht, maar in de krant blijft het stil. "Je leest nergens over uitverkochte concerten", moppert Vandenburg. Als Great in 2018 uitkomt, noemt een recensent het de beste plaat sinds Back to 78, waarmee alles daartussen in één bijzin verdwijnt. "Al die platen daartussen vielen gelijk weg." Inmiddels wordt Pop! Goes the Brain bejubeld als vergeten meesterwerk, wat Vandenburg doet verzuchten: "Het is net of je al dood bent." Ook zijn aanval op de mainstream strandt. Voor de wereldbekerwedstrijd Ajax–Grêmio in 1995 in Tokio laat hij zijn hoofd urenlang schminken tot voetbal om 'Tokyo' in een aangepaste versie te spelen. Maar het bestuur blaast het af na een ruzie over de rechten. "Ze noemen mijn nummer ook nooit in lijstjes met nummers over Ajax."
Den Haag
"We zijn van oorsprong een Haagse groep", zegt Mollinger. Toch blijft de geschiedschrijving van de Haagse pop volgens Vandenburg hangen in de sixties, terwijl zijn band "samen met de Urban Heroes in een soort new-wavegaatje" valt. Met enige jaloezie kijkt hij naar Henk Koorn van Hallo Venray, die gewoon zijn eigen gang gaat. "Hij maakt altijd platen, hij zit bij Excelsior. Daar zijn ze blijkbaar wel in geïnteresseerd." In de zaal voelt het wel als thuiskomen, juist omdat Hagenezen niet op hun mondje gevallen zijn en er dus ook wat van kunnen hebben. "Als ik straks in PAARD sta, zeg ik gelijk: wat een kutpubliek zijn jullie. Dat vinden ze leuk."
Grappen
Humor is het handelsmerk van Gruppo, en tegelijk de valkuil. Iemand van een platenmaatschappij wil de grappen er ooit uit hebben: "Weet je wat jij moet doen, Hans? Serieuze teksten." Maar schijtlollig vindt Vandenburg zichzelf niet, want "er zitten altijd dubbele bodems in". Helemaal zonder risico is dat niet. Solo zingt Vandenburg een liedje over Jezus vol grappen over iemand die voorbarig komt, waar overal om gegierd wordt, behalve op de Veluwe. "Daar was het doodstil. Ik dacht tijdens dat nummer: ik wil naar huis." Binnen de band werkt de humor wel altijd: "Het mooiste optreden is als hij moet lachen voordat het nummer begint.”, vertelt Hans terwijl hij naar Max wijst.
Geld
Over zijn grootste mistake hoeft Vandenburg niet lang na te denken. Op een dag staan de royalty's van 10 Mistakes op zijn rekening: bijna een ton in guldens. "Dat is het enige grote bedrag dat ik ooit gehad heb." Zijn toenmalige vriendin wijst hem op een huis van 20.000 gulden, maar daar heeft hij geen oren naar. "Ik zei: huizen, dat is iets voor ambtenaren. Ik ben gewoon een hippie." Er volgt een stoet adviseurs, onder wie een man die voor honderd gulden de gouden tip verkoopt om te trouwen en die later wordt opgepakt. "Ik had natuurlijk een huis moeten kopen." Tegenwoordig betaalt de merch de opnames en de AOW de clips.
Here Funny Album Title
Op zijn lege kaartje zet Vandenburg geen thema, maar een titel: Here Funny Album Title. Zo heet het cd'tje dat in 2010 bij zijn biografie zit. Als het jaren later op Spotify moet, loopt de digitale distributie vast op de eigen humor. "Ik had alles ingevuld, en toen kreeg ik allemaal berichtjes: oké, we hebben alle info, nu alleen nog de albumtitel." Dat dít de titel wás, wil er bij niemand in, en dus blijft het album lang liggen. "Kom nou eens met die titel", klinkt het steeds, tot hij in het Engels terugschrijft: "That's the title." Wat vervolgens als de titel wordt gezien. Mensen op het verkeerde been zetten is bij Gruppo geen mistake, maar een methode.
3voor12 = nuttig
Mollinger houdt het op zijn kaartje zakelijk: "3voor12 = nuttig". Elk medium dat aandacht geeft aan muziek is belangrijk vindt hij, en zeker als het gaat om talentontwikkeling. "Er zijn steeds minder plekken waar je meters kunt maken als je begint. Zo'n podium moet de gemeente in stand houden." Gruppo doet er zelf ook iets aan. Rond Len de Quant wordt Gruppo Junior opgetuigd, een band van leeftijdsgenoten die de nummers van Gruppo speelt. "Om op een manier nog iets met Gruppo te doen", aldus Vandenburg. De nieuwe generatie blijkt daarbij verfrissend direct, met reacties als "Oh, dat kutnummer” als er moet worden gerepeteerd. De overdracht van repertoire en attitude is in volle gang.
Het einde
Afscheid nemen kan Gruppo als geen ander. Al in 2013 is er een ‘laatste’ optreden in Haarlem, waarna de band verdergaat als studioband. "Als we even niet spelen, dan zijn we volgens de pers gestopt", zegt Mollinger. Is 21 november in PAARD dan echt de laatste keer? "Jawel, en ook weer niet", aldus Vandenburg. Er moeten nog uitgestelde shows worden ingehaald, en hij ziet de eerste betweter al opstaan die roept dat PAARD dus niet het laatste optreden is. Zijn antwoord ligt klaar: "We wachten net zo lang tot we het optreden gevonden hebben dat echt het laatste is." Het doet er ook eigenlijk niet toe. “Lasting forever” is mistake drie op het debuutalbum, en misschien qua titel in de carrièreverloop van Gruppo Sportivo wel de meest waarachtige.
Gruppo Sportivo speelt zaterdag 21 november in PAARD, Den Haag (Grolsch Zaal, aanvang 20:00). Het concert is uitverkocht.
