Het is 7 uur ‘s avonds - tijd om te vertrekken. We duiken onder de Maas door en passeren de zuidelijke oever van de rivier. Een gebied met een duidelijke politieke lading. Er zijn allerlei plannen voor het gebied die stuk voor stuk niet van de grond lijken te komen. Het bekendste voorbeeld is Rivoli (beter bekend als Attractiepark Rotterdam), waar de eigenaar na jaren gesputter en onvrede vanuit raad en burger eindelijk de handdoek in de ring lijkt te hebben gegooid. We zien dat verschillende partijen borden langs het park hebben gezet met de mededeling dat hier woningen gaan komen, tot onvrede van de eigenaar. De ambitieuze ontwikkeling van Cultuur&Campus op het Charloisse Hoofd is ook onzeker. Tijdens onze korte pendeltocht worden we al geconfronteerd met meerdere prangende politieke vraagstukken. De fiets gaat in de stalling, het woord is aan de partijen.
Bij aankomst zien we een rij voor de ingang: een unicum voor een verkiezingsdebat. Alle usual suspects uit de dag- en nachtcultuur zijn aanwezig. Daarnaast is het publiek overwegend jong (nog een unicum). Vanuit de lobby worden we door N8W8 Rotterdam de zaal in geloodst. Achterin bevindt zich een podium met een boksring erop. We nemen plaats.
De opzet van de avond is simpel. Drie thema’s: wonen, (nacht)cultuur en veiligheid. Drie lange debatten tussen vier partijen, twee korte flitsdebatten met twee partijen. Alle aanwezige partijen komen één keer aan bod en het publiek mag op elk moment onderbreken door middel van een interruptiemicrofoon. Nachtburgemeester Thys Boer opent het debat en we kunnen beginnen.
Het debat
DENK, Volt, CDA en Politieke Beweging Armoedebestrijding Rotterdam (PBAR) nemen plaats in de ring en beginnen een gesprek over wonen. We zeggen gesprek, want van een debat is geen sprake. Alle partijen zijn het met elkaar eens. Er wordt te veel gebouwd voor de rijken, mensen hebben moeite om betaalbare en passende woningen te vinden en leegstand moet aangepakt worden. Wonen is geen verdienmodel maar een grondrecht en mensen moeten terug kunnen keren naar hun wijk na gedwongen sloop of renovatie. Standpunten die we eerder hebben gehoord, maar hoe gaan ze dat regelen?
PBAR geeft aan dat de gemeente te strenge regels heeft voor kamerverhuur, stelt voor om te bezuinigen op dure gemeente- en corporatiedirecteuren en extra huurtoeslag te geven aan mensen die terugkeren naar een duurdere woning in hun wijk. Volt wil leegstand aanpakken en een terugkeergarantie in het bestemmingsplan. DENK wil een herhaling van een affaire zoals de Tweebosbuurt koste wat kost voorkomen. CDA pleit voor een universele opkoopbescherming en zelfbewoningsplicht, en doorstroming van ouderen naar passende woningen. Klinkt goed, maar of ze daad bij het woord gaan voegen, moet na de verkiezingen nog maar blijken.
Wanneer de vraag komt hoeveel procent er dan betaalbaar gebouwd moet worden, worden er enorm hoge percentages genoemd. Zeventig tot tachtig procent lijkt de consensus te zijn. Sommige partijen komen zelfs samen met het midden- en luxesegment in totaal boven de honderd procent uit, tot hilariteit van het publiek.
Vervolgens is het tijd voor hét probleem van de muziekwereld: geluidsoverlast. Het eerste flitsdebat: kan een geluidsisolatiefonds voor horeca en podia vanuit de gemeente een uitkomst bieden? Een goed idee, aldus Partij van de Dieren (PvdD) en Wij van de Wijk (WvdW). De PvdD breekt een lans voor dier en natuur, maar ook voor menselijk vertier. Welzijn van zowel mens en dier is het sleutelwoord, wat vooral boven welvaart moet komen te staan. WvdW benadrukt dat er per wijk gekeken moet worden naar een balans tussen uitgaan en wonen. Sommige wijken hebben meer horeca nodig, andere juist minder. Als een geluidsisolatiefonds minder overlast voor wijkbewoners oplevert, is dat natuurlijk altijd mooi meegenomen. Wederom zijn de partijen het eens, er moet alleen gezocht worden naar balans.
Tot nu toe is er nog weinig geknetter, maar met het thema cultuur komt daar verandering in. Moet er meer geïnvesteerd worden in cultuur? En wordt de nacht niet vaak vergeten in het cultuurdebat? Cultuurliefhebbers zijn oververtegenwoordigd in het publiek, dus voor cultuurminnende partijen is het makkelijk scoren. En dat doen ze ook.
D66 komt met een persoonlijke anekdote over queer zijn en jezelf vinden in de nacht. GL-PvdA heeft haar nachtwoordvoerder gestuurd, die openlijk aanbiedt dat alle nachtclubs in Rotterdam haar nummer mogen hebben. Rotterdam Next - de gloednieuwe jongerenpartij van Rotterdam - klaagt dat de stad de facto om 12 uur dichtgaat en het cultuurgeld vooral naar de grote spelers gaat en niet naar startende artiesten of kleine instellingen.
Leefbaar Rotterdam breekt deze partij-overstijgende lofzang met een onpopulaire boodschap: het cultuurbudget moet gelijk blijven. In plaats daarvan moeten we investeren in nacht-OV, een flexibeler vergunningssysteem en verruiming van openingstijden. Het blijft akelig stil in de zaal, maar voor het eerst deze avond komt het debat op gang. Wat is de waarde van cultuur? Moet er een apart subsidiebudget komen voor nachtcultuur? Een onafhankelijk Rotterdams cultuurfonds zoals in Amsterdam? Allerlei stellingen passeren de revue, maar alle partijen lijken het eens te zijn: cultuur is belangrijk en daar moet niet op bezuinigd worden.
Dan is het tijd voor een nieuw flitsdebat: moet Rotterdam een 24-uursmetro krijgen? ChristenUnie (CU) en de SP zijn aan het woord. De partijen hebben samen geknokt voor de terugkeer van de nachtbus, maar over de wenselijkheid van een nachtmetro zijn ze het niet eens. Voor CU is het genoeg. Of het zo bedoeld was of niet, in het hol van de leeuw brengen ze hun impopulaire boodschap op hilarische wijze: ‘het is fantastisch dat de nachtbus weer terug is… en daar moeten we het bij laten.’ Het geld is op en de RET heeft niet genoeg personeel om de metro ‘s nachts te laten rijden. We moeten volgens de partij eerst investeren in 24-uursopvang. De SP ziet geen geldproblemen maar een politieke keuze. De CU verwijt de SP dat ze denken dat geld aan de boom groeit. De SP verwijt de CU dat ze hun principes verloochenen. Eindelijk komt de boksring tot zijn recht. Toch voelen de uithalen als vriendelijke kwinkslagen. Deze twee kemphanen treffen elkaar duidelijk vaker.
Het slotstuk van het debat gaat over een gevoelig onderwerp: veiligheid. VVD, BIJ1 en JOU betreden de boksring en van boksen is er absoluut sprake. Het hele politieke spectrum is vertegenwoordigd. De wenselijkheid van preventief fouilleren wordt door BIJ1 betwist omdat het leidt tot etnische profilering. Echte veiligheid creëer je volgens BIJ1 door te investeren in Rotterdammers en sterke gemeenschappen, niet door meer blauw op straat. VVD benadrukt dat preventief fouilleren nodig is om te zorgen dat wapenbezit teruggedrongen wordt. Zo worden er volgens de partij nog steeds veel messen gevonden op Rotterdamse scholen. Het is een zwaar instrument, maar het moet ingezet kunnen worden in bepaalde situaties. JOU - de partij die het vrouwelijk perspectief vertegenwoordigt - neemt een middenpositie in. Ze benadrukken dat het goed is dat preventief fouilleren in sommige situaties kan worden ingezet, bijvoorbeeld als er een groot evenement is in de stad met veiligheidsrisico’s.
Het publiek duwt het debat naar de veiligheid op straat: wat gaan de partijen doen zodat vrouwen zich niet meer onveilig hoeven voelen in Rotterdam? Het is een probleem dat alle partijen erkennen, maar verschillende oplossingen tegenover zetten. BIJ1 legt de oorzaak bij het patriarchaat, VVD zegt dat mannen die zich misdragen hard aangepakt moeten worden en volgens JOU moeten vrouwen actievoeren en verantwoordelijkheid nemen. Aan het eind wordt de vraag gesteld of cultuur kan bijdragen aan veiligheid? Een overtuigend ‘ja’ is het antwoord.
Nabeschouwing
Het is, ondanks de boksring, moeilijk te zeggen of iemand dit debat gewonnen heeft. Dat is eigenlijk best fijn. De meeste onderwerpen die aan bod kwamen verdienen meer dan een zwart-wit ja of nee. Publieksparticipatie gaf een welkome dynamiek die de lijsttrekkers dwong om inhoudelijk én ad rem te zijn. Geen enkele lijsttrekker viel deze avond door de mand. Sterker nog, de allerkleinste partijen bleven net zo fier overeind als de debatteerders die een volledige partijstructuur achter zich hebben staan.
Na afloop van het debat peilen we het sentiment in de zaal. We spreken jongeren die voor de eerste keer een verkiezingsdebat bezoeken en aan het denken zijn gezet. Wat ze gaan stemmen weten ze nog niet, maar dát ze gaan stemmen staat vast (dat mag de N8W8 in haar broek steken). Volgens sommige andere bezoekers was er gebrek aan diepgang, al is dat met 15 partijen en beperkte spreektijd niet makkelijk te bereiken. En anderen kwamen hier alleen om hun gezicht te laten zien.
We worden vriendelijk maar resoluut door het personeel de Maassilo uitgeschoffeld en de discussies worden voortgezet voor de deur en op de fiets. De Rotterdamse democratie leeft, en het belang van cultuur wordt breed onderschreven. En daar zijn we trots op. Ga allemaal stemmen!
Wil je gaan stemmen, maar weet je nog niet welke partij bij je past? Vul dan hier de Rotterdamse stemwijzer in.
