"Dat is wat rouw en liefde met je doet — het maakt je heel scherp"

Op 20 mei komt je nieuwe album uit, Frida. Voor hen die dat misschien nog niet weten — waarom op die datum en waarom Frida?
"Mijn debuutalbum HEIMAT kwam in 2022 uit en ik was toe aan een volgende plaat. Ik heb heel lang gezocht naar een vervolgthema, want het beviel me bij HEIMAT heel goed om een thematiek te hebben. Ik probeerde van alles en kwam uiteindelijk terecht bij het onderwerp waar ik juist níet over wilde schrijven, namelijk het verlies van mijn dochtertje Frida in 2020. Ik heb daar ongeveer 2 jaar moeilijk over kunnen praten, laat staan erover schrijven, maar uiteindelijk vormden zich gewoon steeds meer liedjes. Stap voor stap kwam die plaat er dus gewoon. En op 20 mei zou Frida 6 jaar zijn geworden."

Als je zo’n twee jaar moeilijk hierover hebt kunnen praten of schrijven, op welk moment voelde je dan dat er ruimte ontstond om daarover te praten en schrijven?
"HEIMAT was uit, ik had tweemaal met die muziek getourd en ik voelde gewoon dat ik een nieuwe ‘boog’ wilde maken. Ik zat toen bij De Basis in Nijmegen in een talenttraject en binnen dat traject ben ik een week lang in Groesbeek én een week in de Basis zelf alleen maar gaan schrijven. Tussen al die fragmenten die toen ontstonden was er één nummer dat over Frida ging, maar ik weet nog dat ik dat meteen afkapte voor mezelf. Dat thema wilde ik niet, het was echt te pijnlijk, te kwetsbaar. Maar er bleven gewoon liedjes over Frida komen. Ik werd heel goed begeleid vanuit De Basis op dat moment en langzaamaan voelde ik daardoor dat dit thema wel mocht gaan bestaan voor mezelf. Toen ben ik heel rustig aan op zoek gegaan naar samenwerkingen. Ik wilde graag met een voornamelijk vrouwelijk team werken."

© Fieke van den Hurk

Waarom had je die wens?
"Omdat we als vrouwen toch op een andere manier gesocialiseerd zijn dan mannen. Het begrip voor elkaar en van elkaar is wat groter. Ik merk gewoon dat ik me beter kan verhouden tot vrouwen en dat communiceert makkelijker, zeker bij dit thema. Marielle Woltring (LAVALU, red.) was mijn producer bij HEIMAT en dat beviel heel goed. Daarom zou ze bij deze nieuwe plaat ook - weliswaar niet als producer - artistiek betrokken zijn. En toen ben ik producer Fieke van den Hurk tegen het lijf gelopen in april 2023 en we voelden meteen dat het klikte. Zij zat zelf ook in een enorme rouwperiode, dus we merkten dat we ons goed tot elkaar konden verhouden. Toen zijn we vrij snel het proces ingegaan."

Hoe omschrijf je haar (artistieke) invloed op het proces? Hoe verliep jullie samenwerking?
"De leads waren voor ongeveer 85% af, denk ik, toen ik haar ontmoette. Ik kwam echt met 20 songs bij haar, heerlijk veel materiaal. Toen hebben we eerst een dag geklooid om te kijken of het echt klikte. Dat deed het. We zijn gaan selecteren en er bleven 11 nummers over die op het album zouden komen. Vijf nummers zijn in het Duits, mijn moedertaal, en zes in het Engels, een taal waar ik een grote liefde voor heb. Engels heeft iets als water voor me, het vloeit en het schept een dromerige afstand tot dingen. Interessant was het gevoel dat Fieke en ik deelden dat we niet in een steriele studio wilden opnemen. Zij had een studio, maar was daar net vertrokken en ze was aan het onderzoeken hoe je op locatie kunt opnemen. Dus we hebben bij haar thuis veel opgenomen, bij mij thuis, in mijn studio in De Basis, in De Kurk in Arnhem en we hebben ook zangopnames mogen doen op Heidepol, de natuurbegraafplaats waar Frida begraven ligt. Daar mochten we een dag in de winter opnemen, in een supermooi huisje van glas en hout dat ze daar hebben. Eigenlijk overal waar ik leef hebben we opgenomen."

© Peet Bouwens

Op welke manier hoor je die ruimtes terug op de plaat?
"Horen en voelen ligt heel dicht bij elkaar. Ik zou niet per se zeggen dat je de ruimtes zelf hoort, maar het doet wat met de performance en dat hoor en voel je. We hebben overigens ook bij Frida’s plek op Heidepol stilte opgenomen. Die stilte zit onder de hele plaat. Dus we hebben bewust die ruimtes overal in verweven."

Kun je omschrijven hoe de plaat is opgebouwd? Wat vertelt het als geheel?
"Voor mij is het als een soort heuvel. Het begint vrij rustig, maar donker. Ongeveer halverwege — in het nummer Blame — zit de meeste bombast, het is het meest groots qua energie. Wat arrangement betreft is het de top van de plaat. Vervolgens gaat het terug naar een soort verstilling, op een hoopvollere manier. Vanaf het begin was de volgorde van de nummers vrij duidelijk, we hebben ook gearrangeerd naar de volgorde van de nummers. Dat vond ik heel speciaal om te doen. "

Hoe is het nu voor jou om het terug te horen als totaal?
"Het is het beste wat ik ooit gemaakt heb. Ik hoop dat iedere artiest dat zegt over zijn, haar of diens laatste album. Maar in mijn geval, ik mocht de vruchten plukken van het feit dat ik al 25 jaar muziek maak. Dat is heel speciaal om te voelen. Ook omdat het allemaal zo helder was, hoe iets moest klinken, de visie, dat heb ik nooit eerder ervaren. Misschien omdat ik al een plaat gemaakt had en het proces dus al doorlopen had, maar ik denk vooral dat dit is wat rouw en liefde met je doet. Het maakt je heel scherp. Ik heb de plaat echt alleen maar voor Frida gemaakt. "

© Anna Perger

Ik las ergens dat dit nummers zijn waarbij je het publiek niet of nauwelijks in het achterhoofd had. Is dat wat je hiermee ook bedoelt?
"Ja, dat vond ik vroeger nogal een uitdaging. Ik wilde dat mijn muziek gehoord werd en dan ben je toch best wel met je publiek bezig. Het kostte me toen veel energie om het publiek buiten mijn hoofd te laten, maar nu niet meer. "

Kun je dat meenemen voor in de toekomst?
"Dat kan ik eigenlijk helemaal niet zeggen. Dat weet ik nog niet."

Je kiest ervoor om twee luistersessies te plannen, waar het publiek gezamenlijk je album kan beluisteren voorafgaand aan de releasedatum. Eén in De Kurk en één in De Basis. Waarom heb je voor die vorm gekozen?
"Ik merk dat ik de plaat wil uitbrengen op een manier die bij mijn energielevel past. Dat betekent dat ik vaak langzamer moet gaan dan de gebruikelijke tijdpaden. Mijn materiaal is bovendien heel emotioneel, ik heb wat meer tijd nodig om het überhaupt live te spelen. Daarnaast vind ik eigenlijk gek dat je een waanzinnig mooie plaat maakt, waar zoveel precisie, liefde en uitgedachte arrangementen in zitten, en dat je dat dan live probeert te vertalen — wat gewoon nooit lukt bij een release concert. Dus ik dacht ‘nee, ik wil echt samen luisteren met mensen.’ Dat ik deel ben van de groep en niet die artiest op het podium."

"Ik doe dat in De Kurk, omdat dat gewoon mijn tweede huiskamer is. Mijn partner is er mede-eigenaar, dus voor mij is dat een thuis. Ik heb ook de afgelopen jaren veel steun gehad uit de community. Steenstraatbuur Bender Hifi gaat een mooi speakersysteem voor deze avond ter beschikking stellen. En ik doe het in De Basis, omdat dat op creatief gebied letterlijk mijn basis is. Ik heb daar mijn studio, soms ben ik er een paar keer per week en soms een paar weken niet. Maar het voelt als mijn basis. "

© Fieke van den Hurk

Welke functie vervul jij die avonden zelf?
"Voor beide avonden heb ik net iets anders bedacht, omdat het heel verschillende plekken zijn. In De Kurk wil ik dat het publiek echt in een soort wereldje komt. We hebben mooie plannen met de aankleding; ik wil dat het iets ceremonieels wordt, een viering, maar niet over the top. En in De Basis hebben we het meer over het maakproces. Imke Loeffen gaat Fieke en mij na het luisteren interviewen en dan geven we inkijkjes in hoe het tot stand gekomen is."

Wil je benoemen wie er allemaal met jou meegespeeld heeft op de plaat?
"Fieke en ik hebben veel dingen ingespeeld, onder andere mandoline, altviool, accordeon draailier en synths. Marielle Woltring heeft prachtige dromerige pianopartijen ingespeeld. Gijs Coolen speelde gitaar bij veel liedjes, Maya Fridman — klassiek celliste — heeft veel ingespeeld. Roosmarijn Tuenter heeft backing vocals ingezongen en altviool ingespeeld. Leander Seekings speelde de drums in, Mete Erker de saxofoonpartijen. Tamar Tanasale heeft ingezongen, evenals Marianne Oldenburg en Monica Coronado. Volgens mij heb ik dan iedereen genoemd."

En als de luistersessies achter de rug zijn komt de plaat uit op 20 mei, op Frida’s verjaardag. Hoe gaat dat voor je zijn?
"Het voelt echt als een verjaardagscadeau aan haar, dat het op haar verjaardag uitkomt. En aan iedereen eigenlijk. Rouw is wel heel grillig, weet ik. Ik weet dat ik de afgelopen jaren rondom haar verjaardag niet goed in mijn vel zat. Waarschijnlijk ga ik me daarom in die tijd terugtrekken. Dat druist totaal in tegen wat je als artiest zou moeten doen, maar ik vind dat het allemaal niet zo standaard hoeft. Mensen kunnen dit zien en denken ‘ja, zo kan het ook!’ Dus ik heb niet veel gepland rond de 20e, behalve wandelen op de Veluwe en met mijn partner zijn."

Ik heb je horen spreken over dat je deze ook muziek wel live zou willen brengen. Weet je al hoe je dat wil doen?
"Ik heb wel ideeën, want ik heb al best lang de wens om in de natuur te spelen. Dat is in Nederland best ingewikkeld en vraagt veel productionele knowhow. Ik heb met natuurbegraafplaats Heidepol een heel goede band en wellicht dat ik daar deze zomer een concert ga geven. Daar zijn we nu mee bezig, maar dat is nog niet helemaal rond. Ik ben aan het onderzoeken of ik dat op meer natuurbegraafplaatsen kan doen. Dus het idee is in feite een tour langs natuurbegraafplaatsen. "

En daarmee versterk je natuurlijk het idee dat het specifieke verhaal van jullie rouw ook universele waarde heeft, wellicht?
"Ja, dat denk ik wel. Want wat ons is overkomen is een heel specifiek verhaal en tegelijkertijd hoop ik dat de muziek die ik voor Frida geschreven heb zo universeel is dat het meer mensen kan raken én troost kan bieden."

© Peet Bouwens