Café De Plak blaast vijftig kaarsjes uit
Een halve eeuw ontvouwt zich in festivalvorm
Tussen de bomen van Openluchttheater De Goffert viert Café De Plak zaterdag haar vijftigjarig bestaan. Wat ooit begon als een activistische horecaonderneming in de Nijmeegse binnenstad, krijgt 30 mei de vorm van een uitverkocht festival met live muziek, dj’s en eten. Het resultaat is een programma dat de locatie de hele middag en avond vult.
Tekst en foto's: Femke Schneider
In de zon verspreiden de bezoekers zich over het gras en nemen plaats op de banken van het theater, terwijl vanuit verschillende hoeken muziek klinkt. Op het hoofdpodium worden instrumenten getest, verderop pulseert house tussen de bomen en bij de ingang opent de Nijmeegse formatie Wet Spaghetti met een laag jazz de middag. Het samenspel van de band vormt een aangename binnenkomer en zet direct de toon voor de rest van de dag. Het terrein werkt bijna als een ontvangstruimte: mensen vertragen, kijken om zich heen en laten het langzaam op zich inwerken. Gedurende de dag wisselen liveacts en dj’s elkaar af, van intieme optredens in de bosjes tot volle shows op het hoofdpodium.
De geur van sigaretten vermengt zich met die van bomen en de lentewarmte. Jong en oud bewegen zich tussen het openluchttheater, de bar en de verschillende onderdelen van het programma. Tussen kleurrijke outfits, grijze haren, kinderwagens en zonnebrillen golft een gemengd publiek moeiteloos door elkaar heen. Naast de bar staat een kraampje van ‘Vreemde Praktijk – Meer Spiritualiteit’, waar bezoekers worden ontvangen. Aan een kleine tafel worden tarotkaarten gelegd, met een bordje ‘spirituele helpdesk’ ernaast. Mensen stoppen even, buigen zich over de kaarten en lopen daarna weer door over het terrein. Dragqueens van House of Heels trekken tussen het publiek door met een plastic varkentje aan een riem alsof het een hond is. Het levert overal glimlachen op; een speelsheid die moeiteloos opgaat in de rest van de dag.
Die mix van bezoekers past bij de geschiedenis van De Plak. Het Nijmeegse café - geopend in 1976 door Hans Geveling en Henk Baptist - groeide sinds die oprichting uit tot meer dan een gewone horecazaak. Al vroeg bood het ruimte aan activisme rond LHBTQIA+, vrouwenemancipatie en internationale solidariteit. Tijdens de Piersonrellen in februari 1981 in Nijmegen fungeerde het pand ongewild en midden in de acties als belangrijk centrum voor demonstranten.
Sinds de overname door de medewerkers in 1982 wordt het café als collectief gerund. Beslissingen worden gezamenlijk genomen en winst wordt deels teruggegeven aan goede doelen. Het idee daarachter klinkt ook tijdens het festival door. Vanaf het podium wordt bij de aankondiging van de volgende act gezegd: “Structuren doorbreken, dat is waar De Plak voor staat.”
Eten speelt een duidelijke rol in het verloop van de viering. Bij ‘Eten van Saad’ vormen zich geregeld rijen. Op het menu staat een Syrische seitanstoof met aubergine, paprika en champignons, geserveerd met rijst en rodekoolsalade. Het is druk, maar niet opgejaagd; mensen blijven hangen met hun bord in het gras of zoeken een plek in de schaduw om rustig te eten. Ook het kaasgehakt van Café de Plak past in dat rijtje. Het gerecht staat sinds de beginjaren op de menukaart en is sindsdien een vast onderdeel van het café. Het wordt nog altijd in de eigen keuken gemaakt en is uitgegroeid tot een van de belangrijkste publiekstrekkers van De Plak.
In de bosjes ligt De Kelder verscholen, waar Two Brothers From Another Mother een ontspannen set draait met house uit de jaren negentig en afro. De lichte, ritmische flow sluit aan bij de lome sfeer van de vroege avond. Wanneer de Nijmeegse band Shamzon het podium betreedt, verschuift de aandacht langzaam naar het theater. Bij de eerste klanken gaan armen de lucht in en bewegen mensen vanuit de banken en het gras richting de band. De groep vermengt Arabische muzikale tradities met dansbare elektronische invloeden, waardoor de set tegelijk vertrouwd en gelaagd aanvoelt.
Ook bij De Niemanders groeit de interactie met het publiek. Het Arnhems-Achterhoekse collectief maakte platen met gedetineerden en vluchtelingen, die zeer goed werden ontvangen. De band vult het theater met lange, uitgesponnen noten en zoekt nadrukkelijk contact met de zaal. “Lieve mensen, waarom zitten jullie? Ga lekker staan,” klinkt het vanaf het podium. Niet veel later staat een groot deel van het publiek vooraan te dansen. Zanger Omar valt op met zijn hoge, heldere uithalen die moeiteloos boven de band uitkomen.
Rond de booth van DJ SpeeZ in De Kelder staat een mix van generaties, terwijl hij tevreden om zich heen kijkt. “Dit is een godverdomme mooi plaatje voor mensen boven de vijftig” zegt hij. Het levert gelach op en onderstreept tegelijk het beeld van de dag: een publiek dat zich moeiteloos mengt.
Vijftig jaar na de oprichting blijkt De Plak nog altijd meer te zijn dan een café. Natuurlijk draait het om muziek, eten en het beroemde kaasgehakt. Maar minstens zo zichtbaar is het idee dat al decennia aan de basis ligt: een plek creëren waar verschillende mensen zich thuis voelen. Op een zonnige dag in De Goffert blijkt dat idee nog altijd overeind te staan.
